Koç Üniversitesi Hastanesi

Varis belirtileri

Kısa bilgi
Varis, bacak toplardamarlarındaki kapakçıkların yetersiz çalışması sonucu kanın bacakta göllenmesiyle ortaya çıkar. Belirtiler kişiden kişiye değişir; bazı hastalarda yalnızca görüntü sorunu olurken bazılarında günlük yaşamı etkileyen şikayetler görülür.

Varis Belirtileri Nelerdir?

a) Bacakta kılcal varis ya da orta boy retiküler varis dediğimiz kozmetik varis grubundaki genişlemiş damarlar genellikle hiç şikayet yapmazlar. Bazen kılcal damarlar ilk çıkarken sızlama tarzında bir ağrı yapabilir, bazı kişilerde de hem kılcal hem de yeşil retiküler varisler hafif kaşıntı yapabilir. Kozmetik varisler bacaklarda ağrı, yorgunluk, ağırlık hissi, gece krampları ve yanma hissi gibi büyük varislere ait şikayetleri genellikle oluşturmazlar.

b) Büyük varis ya da variköz venlerde ise durum farklıdır: Büyük varisler kozmetik varislerden farklı olarak gerçek bir hastalıktır. Büyük varisler bazı hastalarda hiçbir şikayet oluşturmayabilir, yani hiç belirti vermeyebilir; bazı insanlarda ise aşağıda sayacağımız belirtilerin bir veya birkaçını yapabilir. Bazen çok hafif şikayetler oluşturur, bazen ise insanın yaşam kalitesini bozacak şekilde şikayetlere yol açabilir. Büyük varislerin oluşturduğu belirtiler sıklıkla aşağıdaki gibidir:

  • Bacaklarda ağrı ve sızı
  • Bacaklarda ağırlık ve yorgunluk hissi (özellikle gün sonunda)
  • Bacak krampları, özellikle gece yatınca olan gece krampları
  • Bacakta sıcaklık ya da yanma hissi
  • Varislerin üzerinde kaşıntı
  • Ayak bileği çevresinde şişme (ödem)
  • Görünür hale gelen kıvrımlı, mor-mavi damarlar
  • Seyrek olarak huzursuz bacak benzeri yakınmalar

İleri evrede: Özellikle ayak bileğinin iç kısmında kılcal damar oluşumları, deride kahverengi renk değişikliği, deride sertleşme, kılların dökülmesi, küçük ya da büyük yara oluşumları (venöz ülser) görülebilir. Bu bulgular çok ileri hastalıkta ve genellikle çok uzun yıllar tedavi edilmemiş hastalarda oluşur. Büyük kıvrıntılı varislerde pıhtı oluşabilir. Pıhtı oluştuğunda varis sertleşir kızarır ve ağrılı olur. Bu durum 15-20 günde genellikle geçer. Damarlar çok kıvrımlı olduğu için sanılanın aksine bu pıhtının önce büyük safen damarına, buradan derin ana damara geçip akciğere atması son derece seyrektir. Tüm varisler tedavi edilmelidir. Bir başka sorun ki bu içlerinde en seyrek olanıdır, yüne çok uzun yıllardır var olan varislerden bir ya da birkaçı uzun yıllar içinde deriyi iyice inceltir ve ara ara kendiliğinden kanama yapar. Bu kanama toplardamardan olsa da fışkırır tarzda olabilir ve hastaları çok korkutur. En ideal tedavi varisin tümünün tedavi edilmesidir.

Hangi belirtiler için tedavi önerilir?

Varis belirtileri aslında varis tedavisinde karar verdirici en önemli bulgulardır. Yani varisin çapı, kapakların bozuk olması, bu bozukluğun şiddeti veya varislerin dışarıdan çok belirgin olması, tedavi kararında daha az önemli faktörlerdir. Varis belirtilerini hissederken varisin ilerleyici bir hastalık olduğunu aklımızda tutmamız gerekir. Yani bu belirtiler ile dış görünüm ve derideki değişiklikler her yıl daha da ilerleyip kötüleşecektir.

Bacak varislerinde ileri evre dediğimiz:

  • ayak bileğinin iç kısmındaki deride kahverengi renk değişikliği (pigmentasyon)
  • derinin sertleşmesi (endurasyon)
  • ayak bileği iç kısmına yara çıkması

gibi bulgular, o bölgede dolaşım bozukluğu olduğunu gösterir. Eğer bu bulgular varsa tedavi genellikle gereklidir. Seyrek olarak varislerde pıhtı oluşması ya da varislerin uzun yıllar içinde deriyi incelterek ara ara kanamalara yol açması da tedavi gerektirir. Hastanın huzursuz bacak benzeri şikâyetleri varsa da tedavi önerilir. Belirtilerin nedenini netleştirmek için varis çeşitleri ve varis tedavisi sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Varis sadece estetik bir sorun mudur?

Hayır. Kılcal varisler çoğunlukla estetik sorun yaratır; ancak büyük varisler ve altta yatan toplardamar yetmezliği ağrı, şişlik ve ileri evrede yaraya yol açabilir.

Varis belirtileri kendiliğinden geçer mi?

Varis ilerleyici bir durumdur; belirtiler genellikle kendiliğinden geçmez. Erken değerlendirme ileri sorunları önler.

Hangi belirtiler acil sayılır?

Bacakta ani ağrı, kızarıklık, ısı artışı ve şişlik pıhtı belirtisi olabilir ve acil değerlendirme gerektirir.

Kaynaklar

  1. NICE. Varicose veins: diagnosis and management. CG168. 2013. https://www.nice.org.uk/guidance/cg168
  2. De Maeseneer MG et al. Editor's Choice - European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2022 Clinical Practice Guidelines on the Management of Chronic Venous Disease of the Lower Limbs. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2022;63(2):184-267. https://doi.org/10.1016/j.ejvs.2021.12.024
  3. Gloviczki P et al. The 2023 Society for Vascular Surgery, American Venous Forum, and American Vein and Lymphatic Society clinical practice guidelines for the management of varicose veins of the lower extremities. Part II: Endorsed by the Society of Interventional Radiology and the Society for Vascular Medicine. J Vasc Surg Venous Lymphat Disord. 2024;12(1):101670. https://doi.org/10.1016/j.jvsv.2023.08.011

Yazan: Prof. Dr. Levent Oğuzkurt — Girişimsel Radyoloji Uzmanı

Son güncelleme: 19 Ekim 2026