Bugün varis tedavisinde ilk tercih ameliyat değil, ameliyatsız yöntemlerdir. Avrupa ve Amerika'daki vasküler cerrahi, fleboloji ve girişimsel radyoloji kılavuzları, varise yol açan damarın içeriden kapatılmasını klasik ameliyata tercih ediyor.
Kısa Özet
- Bozuk damar çıkarılmaz; lazer, radyofrekans ya da tıbbi yapışkanla içeriden kapatılır.
- Kesi ve narkoz yoktur; lokal anestezi ve rahatlatıcı ilaçlarla yapılır.
- Aynı gün eve dönülür, çoğu kişi 1-2 gün içinde normal hayatına başlar.
- Tedaviden önce ayakta yapılan renkli Doppler ultrason şarttır.
Ameliyatsız varis tedavisi nedir?
Büyük varislerin çoğunun kaynağı, deri altındaki safen toplardamarında kapak yetmezliğidir. Eskiden bu damar kasıktan kesiyle çekilip çıkarılırdı. Ameliyatsız tedavide ise damara ince bir iğneyle girilir ve damar ultrason eşliğinde içeriden kapatılır. Görünen varisler genellikle aynı seansta köpük tedavisiyle giderilir.
Kılavuzlar ne öneriyor?
Tüm büyük kılavuzların ortak sonucu: safen ven yetmezliğine bağlı varislerde ilk tercih damar içi (endovenöz) tedavidir.
| Kılavuz | Öneri |
|---|---|
| Avrupa Vasküler Cerrahi Derneği (ESVS) 2022 | Lazer ve radyofrekans ilk tercih; en güçlü öneri düzeyi. Yapışkan kabul görmüş bir seçenek. |
| Amerikan kılavuzu (SVS/AVF/AVLS) 2022-2023 | Damar içi tedavi ameliyata tercih edilmeli. Fleboloji dernekleri ve Girişimsel Radyoloji Derneği (SIR) onaylı. |
| SIR / CIRSE | Girişimsel radyoloji dernekleri damar içi tedavinin uygulama standartlarını belirler. |
| İngiltere NICE | Önce lazer ya da radyofrekans; uygun değilse köpük; o da uygun değilse ameliyat. |
| Avrupa Skleroterapi Kılavuzu | 23 fleboloji derneği: kılcal ve orta boy damarlarda temel tedavi skleroterapi. |
| Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği | Safen ven yetmezliğinde radyofrekans ya da lazer ilk seçenek. |
Kılavuzlar ayrıca tedaviye uygun hastalarda yalnızca varis çorabı yerine tedaviyi, görünen varislerin de mümkünse aynı seansta tedavi edilmesini önerir.
Yöntemler
Lazer, radyofrekans ve yapışkanın başarısı yüksektir ve birbirine belirgin üstünlükleri yoktur. Seçim, Doppler ultrasonda görülen damara ve hastanın tercihine göre yapılır.
| Yöntem | Özelliği |
|---|---|
| Lazer | Damarı ısıyla kapatır; en uzun deneyime sahip yöntem. |
| Radyofrekans | Damarı ısıyla kapatır; lazerle benzer başarı. |
| Yapışkan | Isısız; uyuşturma sıvısı ve çoğu zaman çorap gerekmez. |
| Köpük tedavisi | Görünen ve tekrarlayan varisler için tamamlayıcı tedavi. |
| Skleroterapi | Kılcal ve yeşil renkli orta boy damarlar için. |
Görünen varisler tedavi edilip alttaki kaynak damar bırakılırsa varisler kısa sürede yeniden çıkar. Bu nedenle büyük varislerde önce kaynak damar kapatılır.
Kimler için uygun?
Ameliyatla tedavi edilebilen varislerin hemen hepsi ameliyatsız yöntemlerle de tedavi edilebilir. Damarın geniş olması, fazla kilo ya da ileri yaş tek başına engel değildir. Ağrı, şişlik, kramp gibi şikayetlere, deri değişikliklerine ya da estetik rahatsızlığa yol açan varislerde tedavi önerilir. Gebelikte ve yeni geçirilmiş derin ven trombozunda tedavi ertelenir.
Nasıl yapılır?
- Ayakta renkli Doppler ultrasonla sorunlu damarlar belirlenir.
- Damardan ağrı kesici ve rahatlatıcı ilaçlar verilir; narkoz gerekmez.
- Ultrason eşliğinde ince bir iğneyle damara girilir ve damar içeriden kapatılır.
- Gerekirse görünen varislere aynı seansta köpük tedavisi yapılır.
- 1-2 saat sonra yürüyerek eve dönülür.
İşlem 30-60 dakika sürer.
Ameliyattan farkı
| Ameliyatsız | Ameliyat | |
|---|---|---|
| Kesi | Yok | Var |
| Anestezi | Lokal | Genel ya da belden |
| İşe dönüş | 1-2 gün | 1-3 hafta |
| Uzun dönem başarı | Benzer | Benzer |
Tedavi edilen ana damarın kapanma oranı %90'ın üzerindedir. Sık görülen yan etkiler geçici gerginlik, hafif ağrı ve morarmadır. Derin toplardamarda pıhtı gibi ciddi sorunlar nadirdir. Ayrıntı için Tedavi riskleri sayfasına bakabilirsiniz.
Neden girişimsel radyoloji?
Ameliyatsız varis tedavisi, görüntüleme eşliğinde iğne ve kateterle yapılır; bu girişimsel radyolojinin temel uzmanlık alanıdır. Doppler ultrasonla tanıyı da tedaviyi de aynı hekim yapar. Prof. Dr. Levent Oğuzkurt, Koç Üniversitesi Hastanesi'nde varis ve damar hastalıklarının ameliyatsız tedavisini yapmaktadır ve 100'den fazla uluslararası yayını bulunmaktadır.