Visseral Arter Anevrizmaları

Visseral arter anevrizmaları, karın içindeki organlara (dalak, böbrek, karaciğer, bağırsak, mide-pankreas vb.) kan götüren atardamarlarda gelişen damar duvarı genişlemeleridir. Halk dilinde "karın içi damar baloncuğu" olarak da düşünülebilir.

Görece nadir görülmekle birlikte, gelişen görüntüleme teknolojileri sayesinde günümüzde çok daha sık fark edilmektedirler. Çoğunlukla belirti vermez; ancak yırtıldıklarında (rüptür) hayatı tehdit eden tablolara yol açabilirler. Tedavinin temel yöntemi ameliyatsız endovasküler embolizasyondur.

Hangi Damarlarda Görülür?

Sıklık sırasına göre başlıca lokalizasyonlar:

• Splenik arter (dalak atardamarı): Visseral anevrizmaların yaklaşık %60'ı. Detaylı sayfa →
• Hepatik arter (karaciğer atardamarı): Yaklaşık %20.
• Renal arter (böbrek atardamarı): Yaklaşık %15-25. Detaylı sayfa →
• Süperior mezenterik arter (ince bağırsak atardamarı): Yaklaşık %5.
• Çölyak arter, gastroduodenal ve pankreatik arterler: Toplam %5'in altında.

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Visseral arter anevrizmasına yol açabilen başlıca durumlar:

• Damar sertliği (ateroskleroz)
• Yüksek tansiyon
• Doğuştan damar duvarı bozuklukları (fibromüsküler displazi, Ehlers-Danlos vb.)
• Pankreatit (pankreas iltihabı) — özellikle gastroduodenal ve pankreatik arterleri etkiler
• Karaciğer sirozu ve portal hipertansiyon
• Karaciğer nakli sonrası
• Karın travmaları
• Damar iltihabı (vaskülit)
• Çok sayıda doğum yapmış kadınlar (splenik anevrizma için)

Belirtileri

Visseral arter anevrizmalarının önemli bir kısmı sessiz seyreder ve başka nedenle yapılan görüntüleme tetkikinde tesadüfen yakalanır. Belirti veren olgularda görülebilenler:

• Künt karın ağrısı (anevrizmanın yerine göre sağ üst, sol üst veya orta karın)
• Bulantı
• Anevrizmanın bulunduğu organa özgü belirtiler (renal için yan ağrısı/hematüri, hepatik için sarılık vb.)
• Rüptür: ani ve şiddetli karın ağrısı, baygınlık, tansiyon düşmesi — acil tablodur.

Nasıl Tanı Konur?

Tanı görüntüleme tetkikleriyle konur:

• Karın renkli Doppler ultrasonu
• BT anjiyografi (en sık kullanılan)
• MR anjiyografi (gebelik ve genç hastalarda)
• Klasik kateter anjiyografisi (tedavi öncesi haritalandırma)

Nasıl Tedavi Edilir?

Visseral arter anevrizmaların tedavi prensipleri genel olarak şunlardır:

• 2 cm üzerindeki anevrizmalar
• Hızlı büyüyenler
• Belirti veren veya rüptür riski olanlar
• Gebelik planı olan kadınlardaki splenik anevrizmalar (büyüklük bağımsız)

Tedavinin ilk tercihi endovasküler embolizasyondur. Kasık atardamarından girilerek anevrizmanın içine küçük metal sarmal (coil), tıkayıcı tıpa veya gerektiğinde stent-greft yerleştirilir; böylece anevrizma içine kan girişi engellenir.

Endovasküler tedavinin uygun olmadığı olgularda cerrahi tamir (damar onarımı veya bypass) yapılabilir.

İşlem Sonrası Süreç

Endovasküler tedaviden sonra hastalar genellikle 1 gün hastanede kalır ve ertesi gün taburcu edilir. Birkaç gün hafif karın ağrısı, ateş ve halsizlik (postembolizasyon sendromu) olabilir, kendiliğinden geçer. 3-6 aylık kontrol görüntülemelerle tedavinin etkinliği izlenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Visseral arter anevrizması ne kadar tehlikeli?

Çoğu zaman sessiz seyreder ve büyük çoğunluğu hayat boyu sorun çıkarmaz. Ancak rüptür (yırtılma) gerçekleştiğinde hayatı tehdit eden bir tablo gelişir. Bu nedenle uygun büyüklük ve risk durumunda tedavi önerilir.

Bende küçük bir visseral anevrizma bulundu, ne yapmalıyım?

Genellikle 2 cm altı, asemptomatik ve risk faktörü olmayan anevrizmalar belirli aralıklarla görüntüleme ile takip edilir. Tedavi kararı kişiye özeldir; girişimsel radyoloji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Tedavi ameliyat mı, ameliyatsız mı?

Günümüzde tedavinin büyük bölümü ameliyatsız endovasküler embolizasyonla yapılır. Kasıktan girilir, kesi yapılmaz.

Gebelik planlıyorum, ne yapmalıyım?

Özellikle splenik arter anevrizmasında gebelikte rüptür riski belirgin artar. Gebelik planı olanlarda visseral anevrizmaların önceden tedavi edilmesi önerilir.

Tedavi sonrası tekrarlar mı?

Doğru tedavi sonrası tekrarlama oldukça düşüktür. Kontrol görüntülemelerle uzun dönem takibi yapılır.

Visseral arter anevrizması ya da değerlendirme için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz.