Koç Üniversitesi Hastanesi

Portal ven trombozu

Kısa bilgi
  • Portal ven, bağırsaklardan karaciğere kan taşıyan büyük toplardamardır.
  • Portal ven trombozu, bu damarın pıhtı ile tıkanmasıdır.
  • Pıhtı ile portal ven tıkanması karın ağrısı ve kusma gibi şikâyetler yapar.
  • Ancak ilk anda tanı koymak genellikle zordur.
  • Hastalığın alevli hâli geçtikten sonra uzun dönem sorunları ortaya çıkar.
  • Bunlar dalakta büyüme, yemek borusu varisi gelişimi ve mide kanamasıdır.
  • Bu şikâyetler bazı hastalarda ciddi sorunlara yol açabilir.
  • Pıhtı ile tıkanan portal damarı hem erken dönemde hem de aylar, yıllar sonra geç dönemde anjiyo ile açmak mümkündür.
  • Damarın açılması varisleri yok eder, dalağı küçültür ve genel olarak hastanın yakınmalarını giderir.

Portal ven trombozu nedir?

Portal ven trombozu bağırsaklardan karaciğere kan taşıyan büyük toplardamarın pıhtı ile tıkanmasıdır. Oldukça seyrek görülen bir hastalıktır. Her insanda görülebilir. Pıhtı damarı kısmen tıkarsa şikâyetler çok daha azdır ve kan sulandırıcı ilaçlar pıhtının kısmen de olsa açılmasına yardım eder ama hastalarda çoğunlukla damar tamamen tıkanır ve bunun herhangi bir ilaçla açılması pek mümkün değildir. Tıkanan damar anjiyo ile açılmazsa genellikle hayat boyu tıkalı kalır.

Tüm toplardamar pıhtılaşmasında olduğu gibi bunda da hastalığın iki evresi vardır:

1) Akut portal ven trombozu: Hastalık 1 ay içinde olmuştur, pıhtı henüz tazedir. Bu dönemde en büyük sorun bağırsakların kan dolaşımının bozulması ve buna bağlı şiddetli karın ağrısıdır. Bağırsak dolaşım bozukluğu hastaların küçük bir grubunda bağırsak kangreni yapar ve ameliyatla kangren olan bağırsak kısmının çıkarılması gerekir. Bazı hastalarda pıhtı çok yavaş gelişir ve hiç şikâyet olmayabilir. Bu tür hastalar erken dönemde tanı alamaz.

2) Kronik portal ven trombozu: Portal damar tıkanması olalı bir aydan fazla zaman geçmiştir. Pıhtı eskimiştir. Hastalar bazen aylar ve yıllar sonra başvurabilir. Bu hastalarda karın ağrısı, halsizlik, yorgunluk gibi şikâyetler olabilir ama bağırsak kangreni ihtimali artık yoktur. Onun yerine portal sistemde basınç artması yani portal hipertansiyon vardır. Bağırsak ve dalaktan dönen kan karaciğerden geçemediği için o bölgelerde gerginlik yaratır. Bu da dalağın ciddi büyümesine, yemek borusu ya da mide bölgesinde varislerin oluşmasına, bazı hastalarda karında şişlik oluşmasına yol açabilir. Bu varislerin kanaması en önemli sorundur. Bazen tekrarlayan kanamalar olabilir. Seyrek olarak makattan kanama da olabilir.

Video açıklaması: Portal ven trombozu nedir?

Portal ven trombozu anjiyo ile açılabilir mi?
Evet, portal ven trombozu anjiyo ile açılabilir. Bu tedavi iki dönemde farklıdır. Yani pıhtı yeni olduğunda ya da olduktan sonra aylar ya da yıllar geçtiğinde anjiyo ile biraz farklı tedaviler yapılır. Ama hastalığın tek gerçek tedavisi tıkalı bu damarın açılmasıdır. Bu damar da anjiyo ile açılabilir. Ancak zor olması nedeniyle çok az merkezde yapılan bir işlemdir.  
Seyrek görülen bir hastalık olması nedeniyle tanısını koymak bazen zor olabilir. Bize başvuran hastaların çoğunda pıhtılaşma çok daha eskiden olmuştur. Hastalığa tanı koyulduğu anda kan sulandırıcı tedavi başlanır. Ancak kan sulandırıcı tedavi genellikle pıhtıyı temizleyerek damarı açmaz. Portal toplardamar genellikle hayat boyu tıkalı kalır. Bu damar tıkalı olduğunda uzun dönemde dalak büyümesi, yemek borusu varisi, mide varisi ve buna bağlı mide kanaması, karında sıvı birikimi gibi yakınmalar olabilir. 

Resim açıklaması: Portal Ven Neresidir 

Portal ven trombozu kimlerde görülür?

Portal ven trombozu bazen insanda hiçbir sorun yokken olur, bazen bazı karaciğer hastalıkları ile birlikte görülür (karaciğer sirozu ya da bazı kanserler). Önemli bir sebebi genetik olarak var olan pıhtılaşma eğilimidir. Bu genetik testlerle ortaya konabilir. 

Bunun dışında karın içi iltihapları, yetişkinlerde karaciğer pankreas kanseri gibi bazı kanser türleri, karaciğer sirozu, hamilelik bazı ameliyatlardan sonra (özellikle dalağın alınması ya da mide küçültme ameliyatı) sık görülür.

Karaciğer sirozu olan hastaların dörtte birinde portal ven trombozu görülür. 

Portal ven trombozu ne tür belirti verir?

Video açıklaması: Portal ven trombozu ne tür belirti verir?

Hastaların bir kısmında herhangi bir şikâyet olmaz yani hastalık son derece sessiz gider.

Erken dönemde en önemli bulgusu karın ağrısıdır. Buna bulantı ve kusma eşlik edebilir. Bazı insanlarda hiç karın ağrısı olmayabilir.

Bağırsaklardan kanın karaciğere gidememesi bağırsak duvarlarında kan birikmesi ve ödem oluşumuna yol açar. Bazen bu bağırsak dolaşımını çok daha belirgin etkiler ve bağırsak kangreni oluşabilir. Bu durumda karın ağrısı çok şiddetlidir ve acil ameliyat gerekebilir. Eğer bağırsakta kangren oluşmadan tanı koyulursa girişimsel yöntemlerle yani karaciğer damarı içinden tedavi mümkün olabilir.

Bunun dışında dalak büyümesi görülebilir. Dalak büyümesi genellikle tıkanmadan haftalar ve aylar sonra ortaya çıkar. Dalak büyümesi kanda pıhtılaşma oluşturan kan elemanlarının (PLT, platelet ya da trombosit) azalmasına yol açar, bu da kanama eğilimi oluşturur.

Bağırsak dolaşımının bozulması karında mayi (sıvı) birikmesine (asit sıvısı) yol açabilir.

Ana damar kapandığı için karında çok sayıda yan dal (yedek toplardamar) gelişir ve büyür. Bunlar varislerdir. Bu varisler yemek borusunda ya da midede olursa ileride tekrarlayan mide kanaması yapabilir.

Resim açıklaması: Portal ven nerededir?

Portal ven trombozu tanısını nasıl koyarız?

Portal ven trombozu şüphesiyle gelen hastanın dahiliye ya da gastroenteroloji bölümünce değerlendirilmesi gerekir.

İlk muayeneden sonra yapılacak bir renkli Doppler ultrason tanı için yeterli olabilir. Ama en kesin tanı koyma yöntemi karın bilgisayarlı tomografi ya da manyetik rezonans (MR) görüntüleme incelemeleridir. Bu görüntüleme yöntemleriyle tanısı kesin olarak koyulur. Tanı erken konursa erken dönemde damar içinden pıhtının temizlenerek damarın tamamen açılması mümkün olabilir.

Resim açıklaması: Portal ven trombozu BT inceleme

Portal vendeki pıhtı akciğer ya da kalbe atar mı?

Hastalarımızın bir kısmında bu korku vardır. Portal toplardamar bir kapalı kutu gibidir. Bu nedenle portal damardaki pıhtının herhangi bir organa (kalp beyin ya da akciğer) atması imkânsızdır. Sadece kol ve bacak gibi açık damarlardaki pıhtı erken evrede koparak bir başka organa atabilir.

Portal ven trombozu tedavi edilebilir mi?

Portal ven trombozunda tedavi iki basamaktan oluşur:

  1. Kan sulandırıcı ilaçlar: Hastalığın tanısı konduğu anda kan sulandırıcı ilaçlar kullanılmaya başlar. Hastalar da bu kan sulandırma ile tıkanmasının tamamen açılacağını düşünür ancak kan sulandırıcı ilaçlar pıhtıyı açamaz sadece kanı sulandırarak yeni pıhtı oluşmasını engeller. Vücut kendi içinde bu pıhtıyı açmak için uğraşır.
  2. Anjiyo ile portal damardaki pıhtılaşma ya da tıkanmanın açılması: Bu gerçekten portal damar tıkanmasının açılması işlemidir. Ne yazık ki birçok merkezde bu damarların tıkanmasının açılamayacağı söylenir.

Girişimsel tedavilerle yani damar içinden yapılan anjiyo işlemiyle tüm bu damarların açılma şansı vardır. Portal damar tıkanıklığının açılması merkezimizde yapılmaktadır.

Bu damarlar sadece karaciğer ya da dalağın içinden girilerek açılabilir. Yani kasıktan ya da koldan yapılan anjiyo ile portal damarı açmak mümkün değildir. Bu zorluk nedeniyle ülkemizde ya da dünyada az sayıda merkezde yapılabilmektedir.

Portal ven tıkanmasının erken dönem ve geç dönem diye iki bölümü vardır. Şimdi kısaca hangi evrede hangi tedavinin yapıldığını açıklayalım:

1. Akut portal ven trombozu (erken evre; taze pıhtı dönemi):

Bir toplardamarda pıhtılaşma olduğunda ilk 1-2 hafta pıhtı çok tazedir ve damar içinden anjiyo ile temizlenmesi oldukça kolaydır. Bu vücuttaki tüm toplardamarlar için geçerlidir.

Ama bu tedavi sadece anjiyo ile yani damarın içine girilerek yapılabilir. Ek olarak kan sulandırıcı ilaçlar da kullanılır. Bu yeniden pıhtı oluşumunu engeller.

2. Kronik portal ven trombozu (geç evre; eski pıhtı dönemi):

Eğer pıhtılaşma bir aydan daha önce olmuşsa pıhtı artık kronik evrededir yani eskimiştir. Eskimiş pıhtı duvara yapışır, sertleşir ve duvara mekanik hasar verir. Artık damarın normal gibi olması pek mümkün değildir.

Bu dönmede de damar açma tedavisi yine anjiyo yöntemiyle olur. Bu tedavi her hastaya uygun olmayabilir. Ancak uygun hastalarda portal hipertansiyonu gidermek, dalak büyümesi, karında sıvı birikmesi ve en önemlisi yemek borusu ve midede varisleri ve buna bağlı mide kanamalarını engellemek için yapılır.

Anjiyo yöntemiyle portal ven trombozu tedavisi

Video açıklaması: Anjiyo yöntemiyle portal ven trombozu tedavisi

Tıkalı portal damarı anjiyo yöntemi ile açmak mümkündür. Ancak her hastada bu damarın açılması gerekmez. Tıkanması ne zaman ciddi şikâyete yol açıyorsa o zaman açılması düşünülür.

Tedavi işlemi bir ameliyat değildir. Tedavi anjiyo odasında yapılır ancak bildiğimiz anjiyolardan farklıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Portal Ven Trombozu nedir?

Portal Ven Trombozu, bu sayfada açıklanan hastalık veya işlemi ifade eder. Kesin bilgi için muayene ve kişiye uygun tetkiklerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Portal Ven Trombozu hangi belirtilere yol açar?

Belirtiler hastalığın türüne ve düzeyine göre değişebilir. Yeni başlayan, hızla artan veya günlük yaşamı etkileyen yakınmalar değerlendirilmelidir.

Portal Ven Trombozu nasıl tanınır ve tedavi edilir?

Tanı; öykü, muayene ve gerekli görülen görüntüleme ya da laboratuvar incelemeleriyle konur. Tedavi seçimi bulgulara ve kişinin genel durumuna göre planlanır.

Portal Ven Trombozu sonrası nelere dikkat edilmelidir?

İlaç, hareket ve kontrol önerilerine uyulmalıdır. Şiddetli ağrı, nefes darlığı, ateş veya beklenmeyen kanama olursa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Kaynaklar

  1. European Association for the Study of the Liver et al. EASL Clinical Practice Guidelines on vascular diseases of the liver. J Hepatol. 2026;84(2):399-456. https://doi.org/10.1016/j.jhep.2025.08.001
  2. Northup PG et al. Vascular Liver Disorders, Portal Vein Thrombosis, and Procedural Bleeding in Patients With Liver Disease: 2020 Practice Guidance by the American Association for the Study of Liver Diseases. Hepatology. 2021;73(1):366-413. https://doi.org/10.1002/hep.31646
  3. Simonetto DA et al. ACG Clinical Guideline: Disorders of the Hepatic and Mesenteric Circulation. Am J Gastroenterol. 2020;115(1):18-40. https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000000486

Yazan: Prof. Dr. Levent Oğuzkurt — Girişimsel Radyoloji Uzmanı

Son güncelleme: 24 Ekim 2026