Özet Bilgi
Endovenöz lazer ablasyonu, yetersiz safen venlerinin tedavisinde 1999'dan bu yana kullanılan, girişimsel radyolojinin varis tedavisine kazandırdığı ilk termal ablasyon yöntemidir. Günümüzde Amerikan Venöz Forumu (AVF) ve Avrupa Vasküler Cerrahi Derneği (ESVS) kılavuzlarında radyofrekans ablasyon ve siyanoakrilat yapıştırıcı ile birlikte, yüzeyel venöz yetmezliğin tedavisinde önerilen başlıca yöntemlerden biridir.
Klinik Prensip
Yöntemin temeli, yetersiz vene yerleştirilen lazer fiberinin ürettiği termal enerjiyle ven duvarının endotelinde kontrollü hasar oluşturarak fibrotik tıkanma sağlanmasına dayanır. Hedef, görünen varisin değil, altta yatan kaynağın — büyük ya da küçük safen veni, bazen aksesuar venler — ortadan kaldırılmasıdır. Bu yaklaşım, klasik cerrahi stripping ile aynı hedefe ulaşırken, kesi gerektirmemesi ve işlem sonrası morbiditenin çok daha düşük olması nedeniyle güncel kılavuzlarda tercih sebebi olmuştur.
Değerlendirme ve tedavi kararı
Tedavi kararından önce renkli Doppler ultrasonografi ile venöz haritalama zorunludur. Reflü yani kaçak süresi, damar çapı, kıvrıntılı damar yapısı ve klinik sınıflamalar (CEAP vd) ile birlikte değerlendirilerek EVLA'nın mı, radyofrekansın mı, yoksa nontermal bir yöntemin mi (siyanoakrilat) o hastaya daha uygun olduğuna karar verilir. Her hasta için tek bir "doğru yöntem" yoktur; venöz anatomi ve hastanın klinik profili tedavi seçimini belirler.
İşlem Basamakları
- Ayaktan yapılan ön ultrason değerlendirmesiyle tedavi haritası çıkarılır.
- Ultrason eşliğinde perkütan venöz giriş sağlanır, lazer fiberi hedef ven içine ilerletilir.
- Ven çevresine tümesan anestezi uygulanır — bu hem analjezi sağlar hem de fiber ile ven duvarı arasındaki mesafeyi ayarlayarak termal hasarın çevre dokuya (özellikle sinirlere) yayılmasını sınırlar.
- Fiber, önceden belirlenen enerji parametreleriyle (genellikle 15-20 J/cm hedeflenerek) ven boyunca geri çekilerek ablasyon tamamlanır.
- Rezidüel değişken veya yan dal varisler için aynı seansta köpük skleroterapi uygulanabilir.
Neden Girişimsel Radyoloji?
EVLA temelde bir görüntüleme eşliğinde girişim işlemidir — tedavinin güvenliği ve etkinliği, ultrasonografik değerlendirmenin ve real-time görüntüleme eşliğinde uygulamanın kalitesine bağlıdır. Girişimsel radyoloji uzmanlığı, hem tanısal Doppler değerlendirmesini hem de işlemin kendisini aynı klinik çatı altında, aynı uzman tarafından yürütme imkânı sağlar.
Video: İşlemin Uygulanışı
Aşağıdaki videoda EVLA işleminin giriş, fiber yerleştirme, tümesan anestezi, lazer ablasyonu ve tamamlayıcı skleroterapi basamakları gerçek bir uygulama üzerinden gösterilmektedir.
(Video eklenecek)
Sonuçlar ve tekrara varis oluşumu
Güncel literatürde EVLA'nın teknik başarı oranı %95'in üzerindedir; uzun dönem tekrar oranları cerrahi tedaviye kıyasla daha düşük bildirilmektedir. Varisin tekrarı yani nüks genellikle neovaskülarizasyon veya tedavi edilmemiş aksesuar venlerden kaynaklanır ve çoğunlukla küçük çaplı, tekrar tedaviye uygun damarlardır.