Kısa bilgi
Karbondioksit anjiyo, damarların görüntülenmesinde iyotlu kontrast madde yerine veya iyotlu kontrast miktarını azaltmak amacıyla karbondioksit gazından yararlanılan bir anjiyo yöntemidir. Özellikle karın, böbreklerin alt bölgesi ve bacak damarlarının değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Karbondioksit anjiyo nedir?
Anjiyoda damarların görünmesi için damara kontrast (renk verici) madde verilir. Her zaman kullanılan iyotlu kontrast maddenin yerine, karbondioksit anjiyoda kontrollü miktarda tıbbi karbondioksit gazı kullanılır. Gaz damar içinde ilerlerken özel görüntüleme cihazıyla izlenir.
Karbondioksit vücutta zaten bulunan bir gazdır ve akciğerlerden nefesle kolayca atılır.
Karbondioksit anjiyo kimlere uygulanır?
Karbondioksit anjiyo en sık böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda uygulanır. Bunun dışında şu hastalarda da kullanılabilir:
- İyotlu kontrast maddeye alerjisi olanlar
- Uzun süredir diyabeti olanlar
- Çok ileri yaştaki hastalar
- Ciddi sıvı eksikliği olanlar
Karbondioksit anjiyo diyafram seviyesinin altındaki damarlar için kullanılabilir.
Böbrek fonksiyonu neden önemlidir?
İyotlu renkli (kontrast) madde, böbrek fonksiyonu normal olan kişilerde genellikle sorun çıkarmaz. Sağlıklı böbrek bu maddeyi rahatça süzer ve vücuttan atar.
Böbrek fonksiyonları bozuksa, yani kreatinin değeri normalin üstündeyse (normal değer yaklaşık 1,3 mg/dL’ye kadardır), iyotlu kontrast madde böbreğe kalıcı hasar verebilir. Bu durumda karbondioksit anjiyo böbrek için güvenli bir seçenektir.
Böbrek yetmezliği varsa anjiyo yapılmaz mı?
Her zaman böyle değildir. Bazı hastalarda damar tıkanıklığı bacağın kaybına, ağrıya veya yara ve kangrene yol açabilir. Bu durumlarda anjiyo ve tedavi, böbrek fonksiyonu bozuk olsa bile gerekebilir.
Karar, işlemin faydası ile riskleri karşılaştırılarak hastaya özel verilir. Böbreği korumak için karbondioksit kullanılır, gerekirse çok az miktarda iyotlu kontrast eklenir.
Böbrek durumunuzu işlemden önce mutlaka ekibe bildirin.
Karbondioksit anjiyo nasıl yapılır?
Damar içine ince bir kateter yerleştirilir ve kontrollü miktarda karbondioksit gazı verilir. Gazın damar içindeki hareketi özel görüntüleme cihazıyla izlenir. Gerekli görülürse az miktarda iyotlu kontrast madde de kullanılır.
İşlem, uygunluğu değerlendiren deneyimli bir ekip tarafından hastane ortamında yapılır. Giriş yeri lokal anestezi ile uyuşturulur, çoğu hastaya ek olarak sedasyon uygulanır.
İşlem sırasında ne hissedilebilir?
- Giriş yerinde kısa süreli batma veya hafif baskı
- Gaz verilirken geçici karın veya bacakta sıcaklık ya da dolgunluk hissi
Bu hisler kısa sürelidir. Rahatsızlık olursa ekibe söyleyin.
Avantajları ve dezavantajları nelerdir?
| Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|
| Böbreğe zarar vermez | Görüntü kalitesi iyotlu maddeden düşüktür |
| Alerji yapmaz | Her damar bölgesinde kullanılamaz |
| Böbrek yetmezliğinde güvenlidir | Bazen az miktarda iyotlu madde de gerekir |
Karbondioksit anjiyonun en önemli dezavantajı görüntü kalitesinin iyotlu kontrast kadar iyi olmamasıdır. Bu nedenle deneyimli bir ekip tarafından yapılması önemlidir.
İşlem öncesi nasıl hazırlanmalıyım?
- Tahliller: Kreatinin ve böbrek fonksiyon sonuçlarınızı getirin.
- İlaçlar: Kullandığınız ilaçları, özellikle kan sulandırıcıları ve diyabet ilaçlarını bildirin.
- Açlık: 6 saat açlık gerekir.
- Sıvı: Hastalar, anjiyo öncesi bir sıvı kısıtlaması yoksa bol sıvı almalı.
Böbrek fonksiyonu bozuk hastalarda hastayı bir gün önce yatırıp böbrek koruma protokolü (damardan sıvı ve bazı koruyucu ilaçlar) uygulamalı.
İşlem sonrası nelere dikkat edilmelidir?
Giriş yerinde hafif ağrı, hassasiyet veya morarma olabilir. Şu durumlarda işlemi yapan ekiple ya da en yakın sağlık kuruluşuyla görüşün:
- Giderek artan ağrı veya büyük şişlik
- Giriş yerinde kanama
- Bacak veya elde soğukluk, uyuşma ya da renk değişikliği
- Şiddetli karın ağrısı