Koç Üniversitesi Hastanesi

Kronik derin ven trombozu: DVT sonrası geçmeyen bacak şişliği ve stent tedavisi

Kısa bilgi

Kronik derin ven trombozu, bacak toplardamarlarında aylar ya da yıllardır var olan pıhtı ile tıkanmadır. Bazı hastalarda uzun süre geçmeyen bacak şişliği, yanma, yorgunluk, yürüme zorluğu yakınmaları olabilir. En kötü senaryo tekrarlayan ve uzun süre iyileşmeyen ayak yarası yani venöz ülserdir. Bu hastaların bir kısmında damarın açılmasını sağlayan bir anjiyo tedavisi vardır ama bu tedaviden bazı doktorlarımız bile haberdar olmayabilir. Sorunun düzelmesinde kilo vermek, bacak kaslarını hareket ettirmek, bacağı yükseltmek, varis çorabı kullanmak ve bazı ilaçlar oldukça faydalıdır. Anjiyo tedavisi kasık ve kasık damarının üstündeki ana toplardamar tıkalıysa mümkündür ve hasta yakınmalarını belirgin azaltan, ayak yarası varsa bunu genelde iyileştirebilen bir tedavi yöntemidir.

Kronik ya da geç evre derin ven trombozu nedir?

Kronik derin ven trombozu, bacak toplardamarlarında bir aydan daha uzun zamandır pıhtı ile tıkanma olmasıdır. Toplardamarda pıhtılaşma yeni olmuşsa ve üzerinden henüz bir ay geçmemişse buna akut derin ven trombozu, bir aydan önce olmuşsa yani eski bir tıkanma ise buna kronik derin ven trombozu adı verilir. Bir başka adı da posttrombotik sendromdur (pıhtı sonrası oluşan hastalık). Hastalığın erken ya da geç olması ve bunun ayırımı son derece önemlidir çünkü her ikisinde de anjiyo ile çok iyi tedavi şansı vardır (Kelime olarak ven: toplardamar, tromboz: pıhtılaşma, kronik: eski, uzun süredir var olan demektir).

Kronik derin ven trombozu (DVT) hastalarının şikâyetleri çok değişkendir. Hastalık çok hafif ya da çok ağır seyredebilir. Hastalar genellikle ilk tıkanma olmasından aylar ya da yıllar sonra doktora başvurur. Hastalar genellikle yıllardır geçmeyen bacak şişliği ya da uzun süre iyileşmeyen bacak yarası (venöz ülser) şikâyetleriyle şifa arar. Bir kısım hasta sorunun damardaki pıhtılaşmaya bağlı olduğunu bilir, bir kısım hasta ise hastalığın ilk olduğunda ne olduğunu anlamaz ve geç dönemde şikâyetleriyle doktora başvurur.

Derin ven trombozu geç evrede hastaların bir kısmında yaşam kalitesini ciddi şekilde bozan bir hastalıktır. Çünkü bacaklarda toplardamar tıkanması bacaklarda ciddi şişlik, yürüme zorluğu, bacaklarda ağırlık yapabilir. Bazı hastalarda daha da kötüye gider ve bacakta uzun süre iyileşmeyen yaralar oluşturabilir.

Bu hastalıkla ilgili önemli bir gerçek doktorlarımızın bir kısmının bu hastalığın bir tedavisi olduğunu bilmemesidir. Anjiyo ile yapılan bu tedavi her hastaya uygulanamaz, ama hastaların yaklaşık yarısında hasta yakınmalarını belirgin rahatlatabilir, bazı hastalarda gelişen ve uzun süre iyileşmeyen ayak yaralarını iyileştirebilir.

Video açıklaması: Kronik ya da geç evre derin ven trombozu nedir?

Kronik (geç evre) derin ven trombozunun özellikleri nelerdir?

  • İlk hastalık ya da atak geçireli bir yıldan fazla olmuştur, yani pıhtı eskidir.
  • Hastaların yaklaşık yarısında hiç şikâyet olmaz. Bu gruba ek tedavi gerekmez.
  • Pıhtı eskidikçe sertleşir, damar duvarına yapışarak hem damar duvarına hem de toplardamarda bulunan birçok kapakçığa zarar verir. Yani damarda hem tıkanma hem de kapak yetmezliği (venöz yetmezlik) vardır.
  • Damardaki pıhtı bir aydan önce olmuşsa akciğere atma ihtimali hemen hiç yoktur. Pıhtının akciğere atması bazı hastalarda ve sadece pıhtı damar içinde taze iken (akut dönemde) olur.
  • Hastanın bacağındaki ilk şişlik şikâyeti azalmıştır. Ağrı olmaz. Ama kalıcı bir ayak şişliği vardır. Bu durum genellikle hayat boyu sürer.

Kronik derin ven trombozu belirtileri nelerdir?

İlk pıhtılaşma olduğunda (akut ya da erken evre) bacakta şişlik oluşturur. Pıhtı ne kadar fazla ise o kadar belirgindir. Eğer anjiyo tedavi yöntemleri bilinmiyorsa ilk hastalık döneminde kan sulandırıcı ilaçlar ve varis çorabı kullanılır. Zamanla şişlik ve yakınmalar azalır, hastaların yarısında tüm şikâyetler kaybolur. Diğer yarısında ise genellikle hayat boyu süren hafif ya da şiddetli şikâyetler kalır. Bunun sebebi tıkanmaya ve kapak yetersizliğine bağlı bacaktaki kanın kalbe doğru rahat taşınamaması ve küçük bir kısım kanın ayaklarda birikmesidir. DVT'ye bağlı genel belirtiler: 

  • Bacak şişliği en önemli ve en sık görülen belirtidir. Genellikle dizin altında, ayak bileğinde olur. Sabah az veya yok, günün ilerleyen saatlerinde ayakta kaldıkça belirginleşir.
  • Bacaklarda yorgunluk, ağırlık hissi, varis oluşumu ve kaşıntı olabilir.
  • Yürümekle ayak ya da bacaklarda ağrı olabilir.
  • Bacak ve ayak şişliğinden dolayı o bacağa pantolon ya da ayakkabı giymek zor olabilir. Rahatsızlık verebilir.
  • Ayak bileğinin özellikle iç kısmında kahverengi lekelenme, deride sertlik, kızarma, kılların dökülmesi görülebilir
  • Ayak bileğinde yara ya da ülser oluşabilir. Bu hastalığın en kötü hâlidir. 
  • Şikâyetler yatmakla, ayağı yükseltmekle ve bazen varis çorabı kullanmakla azalır.

Resim açıklaması: Kronik derin ven trombozu hastalarının bir kısmında bacaklarda özellikle ayak bileğinin iç kısmında kahverengi renk değişikliği, deride sertleşme, kılların dökülmesi ve sonunda yara oluşumu görülebilir. Buna aynı zamanda kronik venöz yetersizlik de denir.

Kronik derin ven trombozunda tedavi yöntemleri

Kronik derin ven trombozunda asıl sorun bacaktaki toplardamarların ayağa gelen kanı yukarı iyi taşıyamamasıdır. Damar hem tıkalıdır hem de kapaklar harap olmuştur. Her şeyi tamamen düzelten kesin bir tedavi ne yazık ki yoktur. Ama iki türlü iyileştirme yapılabilir.

  1. Destek tedavileri
  2. Tıkalı damarların anjiyo ile açılması (bazı hastalarda mümkündür)

Destek tedavisi ayaklarda ödem ya da şişliği engellemek ve bunun yarattığı dolaşım sorununu kısmen de olsa çözmek içindir.

Destek tedavileri nelerdir?

  • Kiloluysak kilo vermek (bu çok kesin bir iyileşme sağlar).
  • Mümkünse bacak kaslarımızı hareketlendirmek. Bunun için iyi yöntemler yürümek, yüzmektir ve yatarak baldır kaslarını çalıştırmaktır. Önemli olan baldır kasları çalışmalıdır.
  • Bacaklarımızı sık sık yükseltmek (bacak elevasyonu). Bacak yükseltmesi ayakları kalp seviyesinden daha yükseğe çıkararak yapılmalıdır. Ne kadar fazla yükseltebilirseniz, ne kadar uzun süre yükseltirseniz o kadar faydalı olur.
  • Varis çorabı ya da elastik bandajlarla bacakları sıkarak ödem olmasını engellemek.
  • Bazı ilaçlar bacaklarda var olan yakınmalar için çok rahatlatıcı olabilir. Kan sulandırıcı ilaç kullanımı bazı hastalarda gerekebilir.

Neler hastalığı kötüleştirir?

  • Kilolu olmak
  • Hareketsiz olmak
  • Her an ayakta ya da oturarak zaman geçirmek

Hastalığa iyi gelen destek tedavileri içinde kilo vermek en kalıcı olan yöntemdir. Ancak bu yöntemlerin ya da ilaçların hiçbirisi tıkanmış olan damarı açmaz.

Video açıklaması: Kronik derin ven trombozu

Geç dönem toplardamar tıkanmasında da anjiyo tedavisi çok az bilinir ve çok az merkezde yapılır. Hastalara genellikle herhangi bir tedavinin olmadığını söylenir.

Kronik derin ven trombozunda anjiyo tedavisi

Kronik DVT hastalarında ciddi yakınma varsa ve bunlar destek tedavisi ile düzeltilemiyorsa ya da kısmen düzeltilebiliyorsa anjiyo tedavisi bir kısım hasta için ideal tedavi olabilir. Normal damar tıkanması atardamarları ilgilendirir ve bu hem ülkemizde hem de yurt dışında çok yoğun olarak yapılabilen bir işlemdir. Ancak DVT toplardamar hastalığıdır ve toplardamar tıkanıklığının tedavi edilebildiği bazı doktorlar tarafından bile bilinmez. Bu tedavi damarı tamamen normal durumuna getirmeyebilir ancak kan akımını ciddi şekilde düzelterek hasta şikâyetlerini kısmen ya da tamamen geçirebilir. Koç Üniversitesi Hastanesi Girişimsel Radyoloji (İstanbul) bölümümüzde bu tedaviyi uzun yıllardır yapıyoruz.

Bu tedavinin özellikleri şunlardır:

  • Tedavi bir ameliyat değil, anjiyo tedavisidir.
  • Tedavi günübirlik bir işlemdir, yani tedavi olup aynı gün evinize dönebilirsiniz.
  • Bir gün sonra normal yaşantınıza dönebilirsiniz.
  • Tedavi genelde sedasyon anestezisiyle ağrısız bir şekilde yapılır. Narkoz kullanılmaz.
  • Tedaviden sonra bir süre kan sulandırıcı ya da varis çorabı kullanımı gerekebilir.

Kronik derin ven trombozunda hangi hastaya anjiyo tedavisi gerekir?

Anjiyo tedavisi her hastaya gerekmez. Genel olarak hastada var olan ve geçmeyen şikâyetler hastanın günlük yaşantısını zora sokuyor ise anjiyo tedavisi gerekir. Örneğin her gün ayaklarda şişlik yorgunluk oluyorsa, pantolon ya da ayakkabı giymek zor oluyorsa, yokuş yukarı yürümek ya da merdiven çıkmakta sorun yaşıyorsak anjiyo tedavisi önerilir. Şikâyeti hafif olan hastalarda bu tedavi gerekmeyebilir.

Anjiyo tedavisi özellikle tıkanma kasık damarına kadar uzanmışsa önerilir.

Anjiyo işlemi nasıldır?

Bu tedavi bir toplardamar anjiyosudur. Normal atardamar anjiyolarından oldukça farklıdır ama sonuçta bir damar içine girilerek tıkalı bir damarın açılması işlemidir. Damara giriş çoğunlukla diz arkasındaki toplardamardan olur. Ancak bazen kasık bölgesinde ve hatta boyun bölgesindeki toplardamardan girmek gerekebilir. Bu tıkanıklıklar açılması zor tıkanıklıklardır. Bazen birden çok damara giriş yapmak gerekebilir.

Tedavinin en önemli basamağı aylardır ya da yıllardır tıkalı olan damar içinden uygun şekilde geçerek buraya balon yapmak veya stent yerleştirmektir. Tedavi süresi normal anjiyografilerden daha uzun olabilir. Bir saat, iki saat, bazen daha uzun sürebilir; ancak işleme ait riskler azdır. Tıkanma çok eskiden olduğu için pıhtı yoktur, pıhtı atması genelde söz konusu değildir. Tedavi başarılı geçerse hasta aynı gün evine gönderilebilir.

Hastanemizde bu tür anjiyo tedavileri genellikle sedasyon eşliğinde yapılır. Bu anestezi türünde hem işleme ait olabilecek ağrı hem de hastanın endişe ve korkusu giderilir.

Anjiyo tedavisi sonuçları nasıldır?

Bu tedavi bir toplardamar anjiyo tedavisidir ve bu sıklıkla yapılan atardamar anjiyo tedavilerinden (örneğin kalp anjiyosu, şah damar anjiyosu gibi) farklıdır. Atardamar anjiyolarında tedavi sonucu daha nettir. Toplardamar anjiyolarında ise daha değişkendir. Damarlar iyi açılabilirse bazı hastalarda şikâyetler tamamen geçebilir. Ayak yarası varsa bunun iyileşme ihtimali oldukça yüksektir. Bazı hastalarda tüm şikâyetler tamamen geçmeyebilir ama belirgin rahatlama sağlanabilir. Bu tedavide genellikle kasık üstündeki ana toplardamarlara stentler yerleştirilir ve bu stentlerin uzun dönem açıklıkları oldukça iyidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kronik Derin Ven Trombozu nedir?

Kronik Derin Ven Trombozu, bu sayfada açıklanan hastalık veya işlemi ifade eder. Kesin bilgi için muayene ve kişiye uygun tetkiklerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Kronik Derin Ven Trombozu hangi belirtilere yol açar?

Belirtiler hastalığın türüne ve düzeyine göre değişebilir. Yeni başlayan, hızla artan veya günlük yaşamı etkileyen yakınmalar değerlendirilmelidir.

Kronik Derin Ven Trombozu nasıl tanınır ve tedavi edilir?

Tanı; öykü, muayene ve gerekli görülen görüntüleme ya da laboratuvar incelemeleriyle konur. Tedavi seçimi bulgulara ve kişinin genel durumuna göre planlanır.

Kronik Derin Ven Trombozu sonrası nelere dikkat edilmelidir?

İlaç, hareket ve kontrol önerilerine uyulmalıdır. Şiddetli ağrı, nefes darlığı, ateş veya beklenmeyen kanama olursa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Kaynaklar

  1. Kakkos SK et al. Editor's Choice - European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2021 Clinical Practice Guidelines on the Management of Venous Thrombosis. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2021;61(1):9-82. https://doi.org/10.1016/j.ejvs.2020.09.023
  2. De Maeseneer MG et al. Editor's Choice - European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2022 Clinical Practice Guidelines on the Management of Chronic Venous Disease of the Lower Limbs. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2022;63(2):184-267. https://doi.org/10.1016/j.ejvs.2021.12.024
  3. Ortel TL et al. American Society of Hematology 2020 guidelines for management of venous thromboembolism: treatment of deep vein thrombosis and pulmonary embolism. Blood Adv. 2020;4(19):4693-4738. https://doi.org/10.1182/bloodadvances.2020001830

Yazan: Prof. Dr. Levent Oğuzkurt — Girişimsel Radyoloji Uzmanı

Son güncelleme: 24 Ekim 2026