İyi huylu prostat büyümesi (BPH) ileri yaşta sık görülür. Prostat büyümesi sık idrara çıkma, idrara zor başlama, zayıf akış, gece idrara kalkma, acil tuvalet ihtiyacı gibi yakınmalar oluşturabilir. Bu şikâyetler için genelde ilaç tedavisi başlanır. Bazı hastalarda bu yetersiz kalır ve hastalık ilerler. Bu durumda ameliyat tedavisi önerilebilir. Prostat arter embolizasyonu bu aşamada ameliyata alternatif bir anjiyo tedavisidir. Anjiyo ile prostat bezini besleyen damarlar tıkanarak prostat bezinin küçülmesi sağlanır. Prostatın küçülmesi büyümeye bağlı gelişen yakınmaları belirgin azaltır ya da yok eder.
Prostatın İyi Huylu Büyümesi (BPH) Neden Olur?
Prostatın iyi huylu büyümesi, erkeklerde yaşla birlikte çok sık görülen ve kanserle ilgisi olmayan bir durumdur. Kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, en önemli faktörler yaş ve erkeklik hormonlarıdır. Testosteron, prostat dokusunda değişime uğrar (5-alfa redüktaz enzimiyle dihidrotestosterona dönüşür) ve bu hormon prostat hücrelerinin çoğalmasını uyarır. Yaşla birlikte erkeklik ve kadınlık hormonları arasındaki dengenin değişmesinin de büyümeye katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Ailesel yatkınlık, kronik prostat iltihabı, şişmanlık ve metabolik sendrom da riski artırabilir. Büyüyen prostat, içinden geçen idrar yolunu daraltarak sık idrara çıkma, idrar akışında zayıflama ve geceleri uyanma gibi yakınmalara yol açar.
Prostat büyümesi ne tür yakınma yapar?
Prostat, idrar kanalının (üretra) başlangıcını çevreler. Büyüdüğünde bu kanalı sıkıştırır ve mesanenin boşalmasını zorlaştırır. Yakınmalar yavaş yavaş başlar ve çoğu zaman erkekler bunları “yaşlanmanın doğal bir parçası” sanarak uzun süre doktora gitmez. Yakınmalar iki grupta toplanır.
İdrarı boşaltmakta zorlanma: İdrar akışının zayıflaması veya ince akması, idrara başlamakta gecikme, ıkınma gerekmesi, idrar akışının kesilip yeniden başlaması, damla damla idrar yapma, işemeyi bitirdikten sonra mesanenin tam boşalmadığı hissi
İdrarı depolamada sorunlar: Sık idrara çıkma, geceleri idrara kalkma, ani ve zor tutulan idrar hissi, idrarı tutamama
Hemen doktora başvurmayı gerektiren durumlar
- İdrarı hiç yapamama
- İdrarda kan görülmesi
- Ateş, titreme veya idrar yaparken yanma
- Yan ve bel ağrısı
Bu yakınmalar prostat büyümesine özgü değildir. İdrar yolu enfeksiyonu, idrar yolu darlığı, diyabet veya prostat kanseri gibi durumlarda da benzer şikayetler olabilir. Bu nedenle yakınmaları olan bir erkeğin muayene, idrar tahlili ve gerekirse PSA ve ultrason ile değerlendirilmesi gerekir.

Prostat arter embolizasyonu nedir ve nasıl yapılır
Prostat arter embolizasyonu, iyi huylu prostat büyümesine bağlı idrar yakınmalarını azaltmak amacıyla uygulanan, damar içinden yapılan bir tedavidir. İşlemde prostat bezini besleyen atardamarlara küçük parçacıklar verilerek kan akımı azaltılır. Böylece prostatın zamanla küçülmesi ve idrar kanalı üzerindeki baskının hafiflemesi hedeflenir. Tedavi, girişimsel radyoloji uzmanı tarafından anjiyografi eşliğinde gerçekleştirilir. Kasık veya el bileğindeki giriş yeri lokal anesteziyle uyuşturulduktan sonra atardamara ince bir kateter yerleştirilir. Kateter, görüntüleme yardımıyla prostatı besleyen damarlara ilerletilir ve parçacıklar bu damarlara kontrollü biçimde verilir. İşlem tamamlandığında kateter çıkarılır, giriş yerinde kanama kontrolü sağlanır ve hasta bir süre gözlem altında tutulur. Tedaviye uygunluk, beklenen yararlar ve olası riskler üroloji ve girişimsel radyoloji uzmanlarının değerlendirmesiyle kişiye özel olarak belirlenir.
Prostat Arter Embolizasyonu Kimlere Uygulanır?
Prostat arter embolizasyonu (PAE), büyümüş prostatın kan akışını azaltarak küçülmesini sağlayan, ameliyatsız bir yöntemdir. Kasıktan ince bir kateterle girilir ve genellikle yatış gerektirmez. Şu durumlarda düşünülebilir:
- İlaçla yeterince düzelmeyen şikâyetler: Sık idrara çıkma, idrar akışında zayıflama, geceleri tekrar tekrar kalkma gibi yakınmaların günlük yaşamı belirgin biçimde etkilemesi.
- İlaç yan etkileri: İlaçların yan etkileri nedeniyle kullanılamaması.
- Ameliyat istemeyen veya ameliyata uygun olmayan hastalar: Ek hastalıkları nedeniyle ameliyat riski yüksek olanlar ya da cerrahiyi tercih etmeyenler.
- Sonda ihtiyacı: Büyümüş prostat nedeniyle idrarını yapamayıp sonda kullanan hastalar.
- Prostata bağlı kanamalar: İdrarda tekrarlayan ve başka bir nedene bağlanamayan kanamalar.
- Önceki tedavilerden sonuç alınamaması: Daha önce ameliyat veya başka bir girişim yapılmış olmasına rağmen yakınmaların sürmesi.
PAE’ye karar vermeden önce şikâyetlerin gerçekten prostat büyümesinden kaynaklandığı, idrar yolu darlığı gibi başka nedenlerin ve prostat kanserinin dışlandığı gösterilmelidir. Bunun için muayene, tahliller, MR gibi görüntülemeler ve gerekirse ek testler yapılır. Karar, üroloji ve girişimsel radyoloji uzmanlarının birlikte değerlendirmesiyle verilir.
Prostat arter embolizasyonu nasıl bir tedavidir?
Prostat arter embolizasyonu prostat bezi büyümesinde anjiyo ile yapılan ameliyatsız bir tedavi yöntemidir. Tedavide prostat bezinin atardamarı anjiyo ile tıkanır. Anjiyo işlemi çoğunlukla kasıktan ya da el bilek girişinden yapılabilir. Tedavide amaç prostat bezini besleyen sağ ve soldan gelen iki damarı tamamen tıkamaktır. Bu işlem prostat bezinin bütünlüğüne zarar vermez. Başarılı olursa sadece prostatın beslenmesini azaltır ve küçülmesini sağlar. Bu tedavi yöntemi yaklaşık 30 yıldan beri yapılıyor ve elimizde 10 yıllık bilimsel araştırma sonuçları da var. İyi bir alternatif tedavi olmasının sebebi etkinliğinin oldukça iyi olması ve yan etkilerinin az olmasıdır. Prostat embolizasyonu bir anjiyo tedavisidir, narkoz gerektirmez, lokal anestezi ve bazen buna eklenen sedasyon ile yapılır. Hasta uyanık ya da uyuyor olabilir. Tedavi işlemi genelde ağrısız, basit ve güvenli bir işlemdir. Anjiyo tedavisi diğer anjiyolara göre biraz daha uzun sürebilir (1-2 saat). İşlemden sonra hasta yaklaşık 4-6 saat hastanede gözlem altında tutulur ve sonra evine gönderilir. Çoğunlukla hastaneye yatış da gerekmez. Hasta bir gün sonra normal yaşamına dönebilir.
Prostat embolizasyonu
Tedavi riskleri nelerdir?
Prostat arter embolizasyonu, ameliyata göre daha az komplikasyonla yapılan bir tedavidir. Yine de her girişimde olduğu gibi riskleri vardır; bunların çoğu hafif ve geçicidir.
Sık görülenler (genellikle hafif ve kısa süreli)
- Embolizasyon sendromu: Prostatın kan akımı azalınca alt karında veya kasıkta ağrı, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve düşük ateş olabilir. Ağrı kesicilerle yönetilir.
- İdrarda veya meni sıvısında az miktarda kan görülmesi
- Damar girişi yapılan yerde (kasık veya bilek) morarma ve hassasiyet
- İdrar yolu enfeksiyonu
Seyrek görülenler
- Geçici idrar yapamama (sonda takılması gerekebilir)
- Makattan hafif kanama
- Kontrast maddeye alerji; böbrek fonksiyonu bozuk hastalarda böbrek yükü
- Giriş yerinde kanama veya damar yaralanması
- Ciddi enfeksiyon (çok nadir)
- Komşu organlara kan akımının istenmeden kesilmesi (mesane, makat, penis): Çok nadirdir. Prostat damarları ince ve kişiden kişiye çok farklıdır. Bu nedenle işlem öncesinde ve sırasında damar anatomisi görüntülemeyle dikkatle incelenir ve işlem bu konuda deneyimli bir girişimsel radyolog tarafından yapılmalıdır.
Tedavinin yetersiz kalması
Prostat damarları çok ince olduğundan, nadiren (yaklaşık yüzde 3 hastada) damar tıkanamayabilir. Prostat büyümesi ilerleyen bir hastalık olduğu için yakınmalar yıllar içinde geri dönebilir ve ek tedavi gerekebilir.
Cinsel işlevler
Cinsel işlevler çoğunlukla korunur. Ejakülasyonla ilgili değişiklikler (meni miktarında azalma gibi) görülebilir, ancak ameliyata göre daha seyrektir.
Tedavi sonrası süreç nasıldır?
İşlem yaklaşık 1,5-2 saat sürer. Sonrasında yaklaşık 4-6 saat hastanede gözlemde kalırsınız ve aynı gün evinize gidersiniz. Çoğu hasta ertesi gün normal yaşamına dönebilir.
İlk günler
Alt karında veya kasıkta hafif ağrı, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve düşük ateş olabilir. Bu belirtilere embolizasyon sendromu denir ve genellikle birkaç gün içinde geçer. Ağrı kesici ilaçlar yeterli olur.
İdrarda veya meni sıvısında az miktarda kan görülmesi normaldir. Giriş yerinde (kasık veya bilek) hafif morarma olabilir.
Yakınmalar ne zaman düzelir?
İdrar yakınmalarında düzelme birkaç hafta içinde başlayabilir ve ilk üç-altı ayda belirginleşir. Prostat hacminin küçülmesi ise yaklaşık 6-12 ay sürer.
Sonda ile gelen hastalarda sondanın çıkarılma zamanı kişiye göre değişir; Danimarka'daki ulusal bir seride sondalı hastaların yaklaşık yüzde 60'ı ilk altı ayda sondadan kurtulmuştur.
Kontroller
İşlemden sonra yakınmalarınız anket (IPSS), idrar akış hızı ölçümü ve gerekirse ultrason ile değerlendirilir. Prostat büyümesi ilerleyen bir hastalık olduğu için sonuçlar yıllar içinde azalabilir; bu nedenle düzenli kontrol önemlidir.
Hemen başvurmanız gereken durumlar
- 38 °C üzerinde ateş veya titreme
- İdrar yapamama
- Pıhtılı veya çok miktarda kanlı idrar
- Şiddetli ağrı
- Makattan belirgin kanama
- Giriş yerinde şişlik veya kanama
Ameliyatla karşılaştırma
Prostat arter embolizasyonu, ameliyatın (TURP) yerini alan değil, ona alternatif olan bir yöntemdir. Karşılaştırmalı çalışmalarda yakınmalardaki düzelme benzer bulunmuş, komplikasyonlar embolizasyonda daha az görülmüştür. İdrar akışındaki düzelme ve prostatın küçülmesi ise ameliyatta daha belirgindir.
| Özellik | Embolizasyon | Ameliyat (TURP) |
|---|---|---|
| Anestezi | Lokal anestezi | Spinal veya genel anestezi |
| Hastanede kalış | Genellikle aynı gün | Daha uzun |
| Yakınmalarda düzelme | Benzer | Benzer |
| İdrar akışı, prostat küçülmesi | Belirgin | Daha belirgin |
| Genel komplikasyon | Daha az | Daha fazla |
| İdrar kaçırma, darlık | Çok seyrek | Risk var |
| Ejakülasyon | Daha az etkilenir | Sık etkilenir |
| Uzun dönem verisi | Sınırlı | Uzun deneyim |
Amerikan Üroloji Derneğinin (AUA) 2023 kılavuzu, 50 mL ve üzeri prostatlarda embolizasyonu bir tedavi seçeneği olarak önermekte ve işlemin deneyimli bir girişimsel radyolog tarafından yapılmasını vurgulamaktadır.
En güçlü akış düzelmesi ve en uzun deneyim ameliyattadır. Embolizasyonun avantajı anestezi gerektirmemesi, aynı gün taburculuk, daha az komplikasyon ve ejakülasyonun korunma olasılığının daha yüksek olmasıdır. Bu nedenle ameliyat riski yüksek olan, anestezi istemeyen veya ejakülasyonunu korumak isteyen hastalarda embolizasyon öne çıkar.
Sıkça Sorulan Sorular
Prostat Büyümesi nedir?
Prostat Büyümesi, bu sayfada açıklanan hastalık veya işlemi ifade eder. Kesin bilgi için muayene ve kişiye uygun tetkiklerin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Prostat Büyümesi hangi belirtilere yol açar?
Belirtiler hastalığın türüne ve düzeyine göre değişebilir. Yeni başlayan, hızla artan veya günlük yaşamı etkileyen yakınmalar değerlendirilmelidir.
Prostat Büyümesi nasıl tanınır ve tedavi edilir?
Tanı; öykü, muayene ve gerekli görülen görüntüleme ya da laboratuvar incelemeleriyle konur. Tedavi seçimi bulgulara ve kişinin genel durumuna göre planlanır.
Prostat Büyümesi sonrası nelere dikkat edilmelidir?
İlaç, hareket ve kontrol önerilerine uyulmalıdır. Şiddetli ağrı, nefes darlığı, ateş veya beklenmeyen kanama olursa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Kaynaklar
- Cornelis FH et al. CIRSE Standards of Practice on Prostatic Artery Embolisation. Cardiovasc Intervent Radiol. 2020;43(2):176-185. https://doi.org/10.1007/s00270-019-02379-3
- NICE. Prostate artery embolisation for lower urinary tract symptoms caused by benign prostatic hyperplasia. HTG469 (IPG611). 2018. https://www.nice.org.uk/guidance/htg469
- Mahnken AH et al. CIRSE Clinical Practice Manual. Cardiovasc Intervent Radiol. 2021;44(9):1323-1353. https://doi.org/10.1007/s00270-021-02904-3
Yazan: Prof. Dr. Levent Oğuzkurt — Girişimsel Radyoloji Uzmanı
Son güncelleme: 30 Ekim 2026