Ayak Kangreni

  • Ayak kangreni ya da parmak kangreni bacak damar tıkanmalarında en ileri safhadır.
  • En önemli belirtisi ayak parmaklarında, topukta ya da ayağın büyük bölümünde ağrı, morarma sonra da kömür gibi siyahlaşmadır.
  • Hastaların çoğunda daha önceden yürürken bacak kaslarında ağrı vardır ancak önem verilmemiş ve bacak damar tıkanması olduğu anlaşılmamıştır.
  • Çok önemli bir hastalıktır. Parmak, ayak ya da bacağın kesilmesine yol açabilir ve ileri evrede hayatı tehlikeye sokabilir.
  • Mutlaka yapılması gereken bacak damar tıkanıklığının renkli Doppler, MR ya da BT anjiyografi ile ortaya konması ve sonra ameliyatla ya da anjiyo ile bacak damarlarının açılmasıdır.
  • Özellikle anjiyo yöntemiyle artık bacak damar tıkanıklıklarının çok büyük bir kısmını açabiliyoruz.
  • Diğer merkezlerde açılamaz ya da yapılacak ek bir şey yok dendiğinde bile merkezimizde bu damarları açma şansımız vardır.

Ayak ya da parmak kangreni ne zaman oluşur?

Ayak ve parmaklarda gelişen kangren hemen her zaman atardamar tıkanmasına bağlıdır. Atardamarlar dokulara kan ile besin ve oksijen getirir. Bu da o dokunun beslenmesini sağlar. Eğer herhangi bir şekilde bu kan dokuya gelmezse kangren oluşur.  Bacak kangreni aslında kan akımı azalan ya da tamamen kesilen her dokuda oluşabilir. Burada ana konumuz damar tıkanmasına bağlı gelişen ayak ve parmak kangrenidir.  

Bacak damar tıkanıklığı nasıl kangren oluşturur? 

Bacak damarında daralma ya da tıkanma olduğunda ilk dönem hafif şikayetler olur. Beslenmesi azalan bacak, ayak ve parmaklarda ilk olarak yürürken ağrı olur. Tıkanıklık ne kadar fazla ise insan o kadar kısa süre yürüyebilir çünkü ağrı daha fazla yürümeyi engeller. Tıkanıklık devam ederse daha çok damarı tıkar ve sonunda dokuların normla beslenmesi bozulur. Bu durumda kangren oluşur. Kangren o doku (parmak ya da ayak) artık hiç beslenemiyor demektir. 

Damar tıkanıklığına bağlı parmakta kangren Ayak kangreni ileri evre damar tıkanıklığı olan insanlarda görülür. Genellikle ileri yaşta olur. Diğer damarlarda örneğin kalp damarı ya da beyin boyun damarında da tıkanma olabilir. Kangren şeker hastalarında d sık görülür.

Ayak kangreni engellenebilir mi?

Ayak ya da parmak kangreninin erken evresinde sadece morarma olabilir. Bu evrede damarın açılması kangren oluşumunu engelleyebilir. Bizim tüm amacımız doku ölümü oluşmadan damarı açmak ve böylece parmak ya da ayak kaybını engellemektir.
Parmaklarda ya da ayakta kangren o bölgenin siyah ya da kömür gibi olmasına yol açar. Kömür gibi olan kısım artık ölmüştür. Burada yapılması gereken doku ölümünün ilerlemesini engellemektir. Bu da sadece damarların açılmasıyla mümkündür. 

Bacak kangreninde en önemli faktör erken tanı konması ve damar tıkanıklığıın erkenden açılmasıdır. Bacak damarlar tıkanıklığının ilaçlarla açılması mümkün değildir. Tıkanan damar sadece ameliyat ya da anjiyografi yöntemiyle (balon, stent ya da damar tıraşlama) açılabilir. 

Son yıllarda anjiyografi ile damar tıkanıklıklarının açılması ameliyata göre daha kolay ve çok daha sık kullanılan bir yöntemdir. 

Ayakta kangren

Ayağında yara çıkan her şeker hastasının ayak damar tıkanıklığı yönünden araştırılması gerekir. Bunun için doktorun muayenesi önemli olsa da yeterli olmayabilir.

Bacak damar tıkanıklığında tanı için en basit yöntem bacak atardamarlarının renkli Doppler ultrason inceleme ile değerlendirilmesidir. Gerekirse bilgisayarlı tomografi ya da emar (MR) anjiyografi denen kolay anjiyo yöntemleri ile tanı kolaylıkla konabilir.  

Parmak kangreni

Ayak kangreni artık dönüşümü olmayan bir süreçtir. Ayağın ya da parmağın siyahlaşan yani kangren olan kısmı ölü dokudur.Bu bölgenin iyileşmesi beklenmez. Ama siyah olmayan dokuların iyileştirilme şansı vardır.

Ayak kangreni

Anjiyo ile damar tıkanıklığının tedavisi bu amaçla kullanılan bir tedavi yöntemidir. 

Özellikle şeker hastalarında damar tıkanmaları diz altındaki küçük damarlarda olur. Bu damarlar da açılması nispeten zor olan damarlardır.

Bu damarların anjiyo ile açılma şansı olduğu bilinmeyebilir. Ancak şeker hastalarında oluşan damar tıkanıklıkları daha zor da olsa anjiyo yöntemi ya da ameliyatla açılma şansı vardır.

Damar tıkanıklığının açılması hem yaranın iyileşmesini kolaylaştırır hem de ayakta kangren oluşmasını engelleyebilir.