Stent nedir

Stent daralmış ya da tıkanmış bir damarı açmak için anjiyo sırasında damara yerleştirilen bir malzemedir.Metalden yapılma kafes benzeri bir yapısı vardır.   

Anjiyo yöntemi ile atardamar ve daha seyrek olarak toplardamar tıkanmalarının açılmasında dünyada en sık kullanılan iki yöntem balon tedavisi ve stent yerleştirilmesi yöntemidir. Balon ve stent genellikle ateroskleroz denen damar sertliği ya da damar kireçlenmesi hastalığında damarda oluşan daralma ya da tıkanmaların tedavisinde kullanılır. Bu hastalık damar tıkanıklığı yapan en önemli hastalıktır. Genelde ileri yaşta, şeker ve hipertansiyon hastalarında, sigara içen ve kolesterol yüksekliği olan insanlarda daha sık görülür. Bu hastalıkta oluşan damar daralması (arter stenozu) ya da damar tıkanıklığı (arter oklüzyonu) ilaçlarla, besinlerle ya da egzersizle açılamaz. Ancak her hastada bu damarların açılması şart değildir. Hastalığın erken evrelerinde sağlıklı beslenme, sigaranın bırakılması ve egzersiz ile bazı ilaçlar faydalı olabilir. Eğer bu damarların açılması gerekirse o zaman iki yöntem vardır: anjiyo ile damar açma ya da ameliyat ile yeni damar yerleştirme (by pass ameliyatı). Anjiyo ile damar açmada dünyada balon, stent ve seyrek olarak damar tıraşlama (aterektomi) yöntemleri kullanılır.  

Balon yönteminde daralmış ya da tıkanmış damara anjiyo yöntemi ile girilir ve o bölge balon yardımıyla genişletilir. Balon dışarı çıkarılır yani damar içinde kalmaz. 

Damar tedavisiBu kafes benzeri malzemeler damar tıkanıklığını açmak için kullanılır.  

Stent metal kafes benzeridirStent  son derece esnektir. 

damar tıkanıklığı tedavisi Damarda açılma şekli örnek  

 

Stent yönteminde ise yine anjiyo yöntemiyle daralmış ya da tıkalı damara girilir ve oraya stent yerleştirilir. Yerleştirilen stent hayat boyu o damarda kalır, dışarı tekrar çıkarılamaz.  

Bacak damar tıkanıklığında stent

Resim: Bacak damar tıkanıklıığnda kullanılan stent 

Damar tıkanıklığında kullanılan stent

Resim: Stentler çok esnek metal kafeslerdir. 

Koroner stent

Resim: Kalp damarlarına yerleştirilen koroner stentler son derece incedir. 

Stent hangi damar tıkanıklığını açmada kullanılır?

En sık kalp damarlarında yani koroner arter darlığı durumunda kullanılır.
Ancak genel olarak hemen her bölgede bir damar tıkanıklığını açmak için kullanılabilir. Kalp damarından sonra en sık kullanıldığı alanlar bacak damarlarını besleyen kasık üstündeki ilyak arterler (arter=atardamar), kasık altındaki femoral arterler, böbrek damarı yani renal arterler, şah damarı yani karotid arter, kol ve omuz arterleri  (subklaviyan arter). Bunun dışında seyrek olarak diz altındaki damarlarda barsak damarlarında yani vücuttaki bir çok damarda kullanılabilir. 

Stent damar içinde ne kadar süre kalır?

Vücuda yerleştirilen her malzeme hayat boyu vücutta kalacak şekilde için yerleştirilir. Damara yerleştirilen her stent damarda hayat boyu kalabilir.  Yani bunların bir ömrü yoktur. Değiştirilmesi ya da çıkarılması pek mümkün değildir. Tıkanırsa tekrar açılabilir.  

Stenti tekrar çıkarmak mümkün mü? 

Genellikle mümkün değildir. Yerleştirilen bu malzeme hayat boyu o damarda kalır. 

Tıkanırsa tekrar açılabilir mi? 

Tabi. Stent tıkandığında hemen her zaman tekrar açılabilir. Seyrek olarak açılamadığı durumlar da olur.
Tıkanma nedeni ya vücudun bu malzemeye karşı reaksiyonu ya da hastalığın (damar sertliği) ilerlemesidir.  

Bu kafes benzeri yapılar damar içinde kayar mı? 

Bir stent damara yerleştirildikten sonra kayması imkansız gibidir. Sadece ilk yerleştirme sırasında  milimetrik kayma olabilir. kayma olabilir. Ama bir yerleştirildi mi tekrar yerinden oynaması neredeyse imkansızdır.  

Stent ile damar açılması

Damara yerleştirilen stent tıkanır mı?

Normal doğal damarlarımız tıkandığı gibi damara yerleştirilen bir stent de daralabilir ya da tıkanabilir. Her bölgede tıkanma ihtimali farklıdır. Örneğin kalp damarında ya da bacak damarında tıkanma oranları farklıdır. Yine damarın ne kadar fazla kötü olmasına göre tıkanma oranı değişir.

İlaçlı stent nedir?

Stentin ve bazı balonların üzerine erken tıkanması engelleyen ya da geciktiren bir ilaç yerleştirilir. Bu tür stentlere ilaçlı ya da ilaç kaplı stent denir. En sık kalp damarında ve bacak damarında kullanılır. En önemli yararı yerleştirilen stentin biraz daha uzun açık kalmasını sağlamaktır.  

Stent kalitesi değişir mi?

Ülkemizde ithal edilen hemen tüm malzemeler Avrupa ya da Amerika üretimidir ve genelde hepsi çok kalitelidir. Bu konuda endişeye gerek yoktur.