Damar Sertliği

Damar sertliği atardamar duvarında aterom plağı denene bir maddenin birikerek damar duvarını kalınlaştırması ve uuzn dönmede damarı yavaş yavaş daraltarak tıkamasıdır.  Aterom plak denen yapı yağ ve hücrelerden oluşur. Bu birikim hem damarı sertleştirir ve esnek yapısını bozar, hem de damarın daralmasına ve tıkanmasına yol açar. Damar sertliğinin diğer adı damar kireçlenmesi, Latince adı ise aterosklerozdur. Ateroskleroz ileri yaş hastalığıdır. 50 yaşından önce çok seyrektir. Yaşın artmasıyla sıklığı artar, yani 60 yaşında %5 civarı görülürse, 70 yaş civarı insanların %10 unda görülür.  

Damar sertliği damar tıkanıklığı yapan en önemli hastalıktır

Damar sertliğiResim: Damar sertliğinin damarı yavaş yavaş daraltması; sol tarafta damar normal görünümde, sağa doğru gittikçe damar sertliğine bağlı damar içinde oluşan yapı (plak ya da aterom plağı adı verilir) damarı daraltıyor. Damar daraldığı ya da tıkandığı zaman damarın beslediği organ yeterli beslenemez. 

Damar sertliği dünyada -kanserden bile daha sık- en fazla ölüme yol açan hastalıktır. Sadece atardamarları (arter) etkiler. Toplardamarları (ven) etkilemez. Bu nedenle dünyadaki en önemli hastalık olduğunu söyleyebiliriz.  Bir çok hastalıkta olduğu gibi neden olduğunu henüz bilmiyoruz.  Ama bazı insanlarda daha sık olduğunu biliyoruz. 

Damar sertliği kimlerde sık görülür?

  • İleri yaşta (50 yaş sonrası) 
  • Şeker hastalarında (diyabet) 
  • Kronik böbrek yetersizliği olan diyaliz hastalarında 
  • Sigara içenlerde 
  • Kolesterol ve trigliserid dediğimiz kan yağ düzeyi yüksek olanlarda 
  • Yüksek tansiyonu olanlarda (hipertansiyon) 

Damar kireçlenmesi de denen bu hastalık vücuttaki, tüm damarları etkileyebilir ama genellikle bir bölgeyi daha fazla etkiler ve bazı bölgeleri hiç etkilemeyebilir. Örneğin kalp ve bacak damarlarında daralma ya da tıkanma oluştururken boyun ve beyin ya da kol atardamarları tamamen normal kalabilir. Ya da sadece koroner arterleri yani kalp damarlarını daraltabilir. Seyrek olarak vücuttaki tüm damarlarda daralma ya da tıkanma olabilir. Buna yaygın damar hastalığı diyoruz. 

Ateroskleorz vücutta en çok kalp (koroner arter) damarında tıkanma yapar. Bundan sonra boyun (şahdamarı, karotid arter darlığı) ve beyin damarları (serebrovaskler hastalık ya da oklüzyon), bacak damarı (periferik arter hastalığı), kol damarı (subklaviyan arter stenozu), böbrek damarı (renal arter stenozu), barsak damarı (mezenter arter stenozu)  ve diğer atardamarlarda tıkanma ya da daralma yapar. 

Aterosklerozun yol açtığı damar tıkanıklığının hangi organda ne tür sorunlara yol açtığı damar tıkanıklığı adlı sayfada detaylı olarak belirtilmiştir. Bacak damar tıkanıklığı ayrıca daha detaylı olarak anlatılmıştır.

Damar sertliğine bağlı bir damarın daralması Resim. Damarın damar sertliğine bağlı daralması ve  kan akımının daha zor hale gelmesi

Damar sertliği engellenebilir mi? 

Aterosklerozu engellemek pek mümkün değil ancak var olacaksa ilerlemesini yavaşlatmak mümkün olabilir. Yukarıda aterosklerozun kimlerde sık görüldüğü belirtildi. Sigar içen birinin sigarayı bırakması damara verilen zararı engeller. Şeker hastalığı olan ya da hipertansiyon ya da kolesterol yüksekliği olan bir kişinin bunları engelleyecek önerileri  yapması ve ilaçlarını düzenli kullanması damara verilen zararı en asgari de tutacaktır. 
Düzenli egzersiz (yürüme, koşma, yüzme) kalp sorunumuz yoksa mutlaka önerilir.
Kilo almama önemlidir çünkü şişmanlık damar sertliğini kötüleştirebilir.
Sağlıklı beslenmenin damar üzerine çok önemli etkisi vardır. Olabildiğince doğal beslenmez ve özellikle ileri yaşlarda şeker, un ve tuzdan uzak olmak önemlidir.