Pelvik konjesyon sendromu

Pelvik konjesyon sendromunda (PKS) belirtiler nelerdir?

PKS'nin en önemli belirtisi, altı aydan uzun süren alt karın (pelvis) ağrısıdır. Ağrı keskin değil, künt ve ağırlık hissi şeklindedir. Tipik özellikleri şunlardır:

• Sabahtan çok akşama doğru, uzun süre ayakta kalınca veya yorulunca artar; yatınca azalır.
• Âdet öncesinde artar.
• Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında olabilir.
• Her gebelikten sonra artabilir.
• Karın alt bölgesine dokunulduğunda hassasiyet.

Ağrıya şu yakınmalar eşlik edebilir:

• Alt karında dolgunluk ve yanma hissi.
• Ağrılı âdet.
• Apış arasında, kalçada veya uyluk arkasında varisler; sık tekrarlayan bacak varisleri.
• Sık idrara çıkma veya ani idrar sıkışması.
• Makatta rahatsızlık, bağırsak yakınmaları, bel ağrısı.

Her karın ağrısı PKS'ye bağlı değildir ve her rahim varisi ağrı yapmaz. Yakınmalar yaşam kalitesini bozuyorsa değerlendirme ve tedavi gerekir.

Nasıl tanı koyarız?

PKS'de tanı koymak kolaydır, ancak hastalıktan şüphelenmek zordur. Bu nedenle tanı basamaklar hâlinde konur:

1. Öykü, muayene ve kadın doğum değerlendirmesi: Endometriozis, adenomiyozis, miyom, yumurtalık kisti, pelvik enfeksiyon gibi diğer nedenler araştırılır. İdrar yolu, bağırsak, kas-iskelet ve sinir kaynaklı ağrılar da düşünülür.
2. Doppler ultrason: İlk basamak yöntemdir. Genişlemiş pelvik damarlar ve kan kaçağı gösterilir. İnceleme vajinal ultrasonla, yatarken ve ayakta yapılır. Pelvik damarlar yatınca daha az belirgin olabileceği için ayakta bakmak önemlidir.
3. MR venografi veya BT: Damar anatomisini ve sıkışma sendromlarını gösterir. Doğurganlık çağındaki kadınlarda radyasyon nedeniyle genellikle MR tercih edilir.
4. Kateterle venografi: Anjiyo ile yapılan bu inceleme en kesin yöntemdir ve genellikle embolizasyonla aynı seansta yapılır.

Kronik pelvik ağrının tek bir nedeni olmayabilir. Gerekirse ağrı kliniği veya psikolojik destek de planlanır.

Embolizasyon kimlere uygundur?

Embolizasyon, tipik yakınması olan ve görüntülemede kaçak yapan, genişlemiş pelvik damarları gösterilen hastalar için uygundur.

Uygun olabilecek durumlar:

• Altı aydan uzun süren, PKS'ye uyan pelvik ağrı
• Görüntülemede genişlemiş ve kan kaçağı olan yumurtalık veya iç kasık toplardamarları
• Diğer ağrı nedenlerinin dışlanmış olması
• İlaç ve diğer önlemlerle yeterli düzelme olmaması

Dikkat gerektiren veya uygun olmayan durumlar:

• Gebelik ve aktif pelvik enfeksiyon
• Kontrast maddeye veya metale (nikel) alerji
• Ağrının başka bir nedenle açıklanabilmesi
• Sıkışma sendromları: Sol böbrek veya sol kasık toplardamarı sıkışmışsa önce stent gerekebilir.

Karar; muayene, görüntüleme ve kadın doğum uzmanıyla birlikte verilir.

Pelvik konjesyonda anjiyo ile embolizasyon nasıl yapılır?

İşlem bir ameliyat değildir ve kesi gerektirmez. Günübirlik yatışla, anjiyografi odasında yapılır ve yaklaşık 45-60 dakika sürer. Genel anestezi (narkoz) gerekmez. Rahat ve ağrısız geçmesi için damardan sakinleştirici ve ağrı kesici verilir; isterseniz işlem boyunca uyuyabilirsiniz.

İşlem şu adımlarla yapılır:

1. Giriş: Kasık veya sağ boyun toplardamarından ince bir kateterle girilir. İşlem toplardamar anjiyosudur; atardamar anjiyosuna göre daha kolay ve emniyetlidir.
2. Venografi: Sol böbrek veni ve iç kasık venlerine kontrast madde verilerek kan kaçağı ve genişlemiş damarlar gösterilir.
3. Kapatma: Kaçak yapan yumurtalık venleri ve gerekirse iç kasık ven dalları; küçük metal yaylar (coil), damar tıkaçları ve/veya köpük (sklerozan madde) ile kapatılır. Yakınma tek taraflı olsa da kaçak her iki yanda olabileceği için iki taraf da incelenir.
4. Kontrol: Kontrol görüntüleri alındıktan sonra kateter çıkarılır ve giriş yerine bası uygulanır.

Tedavi sonrası süreç nasıldır?

İşlemden sonra 2-3 saat gözlemde kalırsınız ve aynı gün evinize gidersiniz. Ağrı olursa bir gün hastanede yatış da yapılabilir. Çoğu hasta ertesi gün normal yaşamına dönebilir.

İlk günler

• Alt karında, kasıkta, belde veya kalçada ağrı, hafif ateş ve bulantı olabilir. Bu belirtilere embolizasyon sendromu denir. Ağrı kesicilerle geçer, genellikle birkaç gün içinde azalır ve bir ay içinde tamamen kaybolur.
• Giriş yerinde hafif morarma ve hassasiyet olabilir.
• Ağır egzersiz ve ağır kaldırmadan bir süre kaçının.

Ağrı ne zaman geçer?

Çoğu hastada ağrıdaki belirgin düzelme ilk üç ayda ortaya çıkar. Tam düzelme birkaç ay sürebilir.

Kontroller

İşlemden sonra 1., 6. ay ve 1. yılda kontrol yapılır.

Hemen başvurmanız gereken durumlar

• 38 °C üzerinde ateş veya çok şiddetli, giderek artan ağrı
• Bacakta şişlik, ağrı veya kızarıklık
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı
• Giriş yerinde şişlik veya kanama

Tedavinin riskleri nelerdir?

İşlem ameliyata göre çok daha az risk taşır; yine de riskleri vardır. Yaklaşık 2.000 hastayı kapsayan bir derlemede komplikasyon oranı yaklaşık yüzde 9 bulunmuş ve çoğu hafif seyretmiştir.

Sık görülenler

• Embolizasyon sendromu: Ağrı, hafif ateş ve bulantı. Bir seride hastaların yaklaşık yüzde 22'sinde görülmüş ve bir ay içinde düzelmiştir.
• Giriş yerinde morarma veya küçük kanama (hematom)

Seyrek görülenler

• Coil kayması: Yaklaşık yüzde 2 oranında bildirilmiştir. Çoğu zaman sorun yaratmaz; bazen ek bir girişimle yerinden alınır.
• Pelvik damarlarda pıhtı (tromboz)
• Kontrast maddeye veya metale alerji
• Damar yaralanması ve enfeksiyon (çok nadir)

İşlem sırasında röntgen ışını kullanılır; doz mümkün olduğunca düşük tutulur.

Tedavinin etkinliği ve nüks

Embolizasyon çoğu hastada pelvik ağrıyı belirgin biçimde azaltır. Çalışmalarda işlem %90'dan fazla teknik olarak başarılı bulunmuştur.

Her hastada sonuç aynı değildir:

• Hastaların bir bölümünde yeterli rahatlama sağlanamaz.
• Ağrı bazı hastalarda geri dönebilir.
• Bacak varisleri, pelvik kaynaklı ise zamanla yeniden ortaya çıkabilir.

Sıkça sorulan sorular

Pelvik konjesyon sendromu ile rahim varisi aynı şey midir?

Halk arasında rahim varisi denen durum, tıpta pelvik konjesyon sendromu veya daha geniş adıyla pelvik venöz hastalık olarak geçer. Varisin ağrı yapması durumuna PKS denir.

PKS tehlikeli bir hastalık mıdır?

Hayati tehlike oluşturmaz. Ancak uzun süren ağrı, yaşam kalitesini belirgin biçimde bozabilir.

Menopozdan sonra geçer mi?

Östrojen azaldığı için yakınmalar menopozdan sonra çoğu zaman azalır.

Embolizasyon gebeliği veya doğurganlığı etkiler mi?

İşlem gebelikte yapılmaz. Gebelik planlıyorsanız hekiminize önceden bildirin. Yumurtalık rezervi ve doğurganlık üzerine yapılan çalışmalarda sorun saptanmamıştır, ancak veriler sınırlıdır.

İşlem sırasında ağrı olur mu?

İşlem sırasında damardan sakinleştirici ve ağrı kesici verilir. Hastaların çoğu işlemi rahat geçirir.

İşlemden sonra ağrım artar mı?

İlk günlerde alt karında ağrı olabilir (embolizasyon sendromu). Ağrı kesicilerle geçer ve genellikle bir ay içinde tamamen kaybolur.

Ağrım tekrar eder mi?

Bir kısım hastada ağrı geri dönebilir. Bu durumda ek tedavi planlanır. Düzenli kontrol bu nedenle önemlidir.

Ameliyat gerekir mi?

Çoğu hastada gerekmez. Ameliyat, diğer yöntemler yetersiz kaldığında düşünülür.

Kaynaklar

1. Baccellieri D et al. Delphi consensus on diagnostic and therapeutic pathways for pelvic venous disorders - A multidisciplinary algorithm. Vasa. 2026.
2. De Maeseneer MG et al. Editor's Choice - European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2022 Clinical Practice Guidelines on the Management of Chronic Venous Disease of the Lower Limbs. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2022;63(2):184-267.
3. Mahnken AH et al. CIRSE Clinical Practice Manual. Cardiovasc Intervent Radiol. 2021;44(9):1323-1353.
4. Knuttinen MG et al. Diagnosis and Management of Pelvic Venous Disorders: AJR Expert Panel Narrative Review. AJR Am J Roentgenol. 2023;221(5):565-574.
5. Paulus T et al. Pelvic venous disorders in women: diagnosis and therapy. Fortschr Röntgenstr. 2024.
6. Hanna J et al. Efficacy of embolotherapy for the treatment of pelvic congestion syndrome: a systematic review. Ir J Med Sci. 2024.
7. Pelvic venous reflux embolization in the treatment of symptomatic pelvic congestive syndrome: a systematic review with meta-analysis. J Vasc Surg Venous Lymphat Disord. 2023;11:412-421.
8. Daniels JP et al. Effectiveness of embolization or sclerotherapy of pelvic veins for reducing chronic pelvic pain: a systematic review. 2016.
9. Wang Y et al. Evaluation of the feasibility, safety, and preliminary effectiveness of coil and foam embolization in patients with venous-origin chronic pelvic pain. Front Med. 2026;13.
10. Tanaka ME et al. Choosing the Most Appropriate Treatment Option for Pelvic Venous Disease: Stenting versus Embolization. 2021.
11. Imaging-Based Approach to Venous-Origin Chronic Pelvic Pain. Can Assoc Radiol J. 2025;76(4):782-792.