Kol toplardamar tıkanması

ÖZET BİLGİ

  • Kol derin ven trombozu genellikle genç yaşta (25-40 yaşları) görülür.
  • En önemli belirtisi kolda şişlik ve omuz bölgesinde ağrıdır. Omuz bölgesinde deri altında mavi damarlar (toplardamarlar) belirginleşir. 
  • Akciğere pıhtı atma ihtimali vardır ancak risk düşüktür.
  • Tüm derin ven trombozunda olduğu gibi Hemen kan sulandırıcı ilaç başlanmalıdır. 
  • Hastanın yakınması çok belirgin değilse kan sulandırıcı ilaçlar tedavide yeterlidir.
  • Yakınmalar belirginse, kol şişliği fazlaysa pıhtının temizlenerek tedavisi gerekebilir.
  • Pıhtının temizlenmesi (trombektomi) için en etkili yöntem anjiyo ile damar içinden yapılan tedavidir.  
  • Pıhtı erken dönemde (özellikle ilk 15 günde) kolaylıkla temizlenir.
  • Bir aydan sonra pıhtıyı temizlemek zordur, bunun yerine balonla açma yöntemi kullanılır. 
  • İşlem sonrası hastalar genel olarak aynı gün evlerine gönderilebilir. 
  • Bazen kol damarından uzun süreli ilaç vermek gerekebilir. O zaman bir günlük yatış gerekebilir. 

Kol toplardamar tıkanması (kol derin ven trombozu) nedir?

Derin ven trombozu ya da derin toplardamar pıhtılaşması genellikle bacak damarlarında görülen bir hastalıktır. Ancak daha seyrek olarak kol toplardamarında da görülür. Toplardamar tıkanması atardamar tıkanmasında çok farklıdır. Atardamar tıkanmasına göre daha seyrek görülür ve oluşturduğu şikayetler çok farklıdır. Bu hastalıkta kolun yüzeydeki değil derin yerleşimli damarlarında  pıhtı oluşur. Bu pıhtı nedeniyle koldan kanın kalbe gidişinde zorluk oluşur. Kol şişer.

Kolun yüzeyinde, bizim gözle görüp parmakla hissettiğimiz toplardamarlarda pıhtılaşma olması derin değil yüzeysel ven trombozu (tromboflebit) adını alır. Benzer bir hastalıktır ancak klinik yakınmalar çok daha hafiftir.

Neden oluşur?

Bacakta ya da kolda oluşan derin ven trombozu toplardamarda duvar zedelenmesi, kan akımının engellenmesi ya da kanda pıhtılaşmaya eğilim yaratan sorunlar olursa görülür.

Kimlerde görülür?

Herkeste görülebilir ama bazı gruplarda daha sık görülür. Boyun ya da koldan damarına bir damar yolu kateteri yerleştirilen insanlarda, boyun bölgesi tümörlerinde, diğer bazı kanser türlerinde pıhtılaşma daha sık görülür. Bir başka riskli grup ise özellikle koluyla ağır spor yapan genç insanlardır. Bu hastalarda kolda gelişen pıhtılaşmaya Paget-Scrotter hastalığı denir. Oldukça seyrek görülür. Nedeni ne olursa olsun kol toplardamar pıhtılaşması her insanda benzer yakınma ve sorun oluşturur.

Neden önemlidir?

Erken dönemde pıhtı temizlenmezse hayat boyu süren kol şişliği kalabilir. Ancak bacak toplardamar tıkanmasına göre daha hafif seyreder. Seyrek olarak oluşan pıhtı akciğere atabilir ve ek sorun oluşturur.

Belirtileri nelerdir?

En önemli belirti kol şişliğidir. Bazen kolda ağrı da olur ancak şişlik çoğunlukla ağrısızdır. Kol toplardamarının tıkanmasına bağlı omuz bölgesi ya da boyun bölgesinde deri altında daha çok kan taşımak zorunda olan ve toplardamarlar belirginleşir.

Nasıl tanı koyarız?

Bir tek kolda şişlik olması (seyrek olarak her iki kolu tutabilir) akla toplardamar pıhtılaşmasını ya da tıkanmasını getiri. Böyle bir şüphe varsa renkli ultrason inceleme ile kesin tanı konulur. Bazen bilgisayarlı tomografi ya da benzeri ek bir görüntüleme gerekebilir.

Tedavisi nedir?

Kan sulandırıcı ilaçlar: Kolda ya da bacakta gelişen derin ven trombozunun temel tedavisi kanın sulandırılmasıdır. Kan sulandırma genellikle damardan ya da deri altından yapılan iğnelerle başlanır sonra ağızdan kullanılabilen hap tedavisinde geçilir. Kan sulandırıcı ilaçlar yeni pıhtı oluşumunu engeller ancak ne yazık ki var olan pıhtıyı eritmekte çok etkili değildir.

Endovasküler (damar içinden) tedavi: Son yıllarda pıhtıyı tamamen temizleyebilen damar içi tedavi yöntemleri gelişmiştir. Bu tedavi yöntemi pıhtıyı gerçekten temizleyebilen bir tedavidir.

Eğer pıhtılaşma kolun büyük damarlarını tıkamış ve kolda belirgin bir şişlik oluşturuyorsa, bu durum da yaşam kalitesini bozuyorsa damar içinden yapılan endovasküler tedavi önerilir.

Bacak damarında olan toplardamar pıhtılaşmasında olduğu gibi damar içi yöntemlerle pıhtı temizleme tedavisi, pıhtının taze olduğu ilk 15 gün mükemmel sonuç verir. Pıhtı eskidikçe temizlenme oranları azalır. Bu genellikle hastanın doktora geç başvurması, tanının geç konması ya da bu tedavi yönteminin bilinmemesinden dolayıdır. 
Pıhtı tamamen temizlense bile %10 kadar tekrarlama ihtimali vardır. Bunun için kan sulandırıcı ilaçlar 6 aya kadar mutlaka devam edilir.

Ek tedavi: Kan sulandırıcı ilaçla birlikte hastalara kol varis çorabı ve kol yükseltme önerilir.

Sözlük:

Ven: Toplardamar

Tromboz: Pıhtılaşma

Renkli ultrason: Damarları ses dalgasıyla görüntüleyen cihaz

Endovasküler: Damar içinden yapılan  (endo: içinden, vasküler: damar)