Bacak Damar Tıkanıklığı

Bacak Damar Tıkanıklığı | Bacakta Damar Tıkanıklığı Kimlerde Sık Görülür? Bacak Damar Tıkanıklığı Belirtileri

Bacak damar tıkanıklığı, karından ayak parmağına kadar bacağı besleyen herhangi bir damarda belirgin darlık ya da tıkanma olmasıdır. Bu damarlar karında aort anadamarı, uyluk damarı (femoral), diz damarı (popliteal) ya da diz altı damarları olabilir. Damardaki ciddi daralma ya da tıkanma en çok bacaklarda yürümekle ağrı yapar. Hastalığın ileri evrelerinde ayak parmaklarında topukta yara ya da kangren oluşumuna yol açabilir. Atardamarlarda bu hastalığın sebebi genellikle damar kireçlenmesi ya da damar sertliği denen hastalıktır (Latince adı ateroskleroz). Tüm tıkanıklıkların %95-%99'unu sadece damar sertliği yapar. Bunun dışında Buerger hastalığı, bacak damarlarına pıhtı atması (tromboemboli) gibi diğer damar hastalıkları da tıkanma yapabilir.

  • Bacak damar tıkanıklığı genç yaşta çok seyrektir, genelde 50 yaş üzerinde olur..
  • En sık belirti vitrin hastalığı da denen bacak baldır kaslarında ağrı olmasıdır. Bu ağrı sadece yürümekle olur. Eklem ya da kemik ağrısı yapmaz. Bazı hastalar bu ağrıyı kramp, kasta sertleşme ya da yürüyememe olarak tarifler. 
  • Kişi cadde üstünde vitrin gezer gibi biraz yürüdükten sonra ağrıdan dolayı durur, ağrı 2-3 dakika dinlenince geçer, tekrar yürür aynı mesafede yine ağrı olur. Bu nedenle bacak damar tıkanıklığına vitrin hastalığı da denir.
  • Damar tıkanması daha da kötüleşirse ayakta ve parmakta soğukluk, morluk, yara ya da kangren gelişebilir. Bu duruma gelmeden bacak damarlarının ameliyat ya da anjiyo ile açılması düşünülmelidir. 
  • Anjiyo yöntemi damar tıkanmasında günümüzde en sık kullanılan tedavidir. Anjiyo ile tedavi balonla, stent yerleştirerek ya da damar tıraşlama gibi yöntemlerla yapılabilir. 
  • Anjiyo yöntemi ile hem yeni tıkanmış hem de çok eskiden beri tıkalı olan damarları açmak mümkündür.
  • Bu yöntemler eskiden açılmış ama yine tıkanmış bir çok damarın, tıkalı stentin ya da tıkalı yapay damarların açılmasını da sağlar. 
  • Girişimsel radyoloji uzmanları dünyada son 50 yıldır kalpteki koroner damarlar dışındaki tüm damar tıkanmalarını anjiyo ile açan uzmanlardır.

Prof. Dr. Levent Oğuzkurt, CNN Türk'te bacak damar tıkanıklığı konusunda bilgiler verdi.

CNN Türk | Sağlık Kontrolü

Damar sertliği (latince adı: ateroskleroz) ve buna bağlı gelişen damar tıkanıklığı kalp, boyun, beyin ve bacak damarlarını etkileyerek ciddi sorunlara yol açabilir. Bacak damar tıkanıklığında vitrin hastalığı denen bir klinik yakınma oluşturur. Hastanın yürümekle baldır kaslarında ağrı olur, ağrı kişiyi durdurur, bir süre dinlendikten sonra geçer. Ağrı genellikle sadece yürüme sırasında olur, dinlenirken olmaz.

Damar sertliği kalp yani koroner damarda, boyun şah damarında (karotid arter), kol, böbrek ve barsak damarı gibi vücuttaki tüm damarlarda tıkanma oluşturabilir. Her bölgenin tıkanıklığının belirtileri birbirinden farklıdır.

Bacakta Damar Tıkanıklığı Kimlerde Sık Görülür?

Damar sertliğine bağlı atardamar tıkanıklığı herkeste görülebilir. Ama bazı kişilerde daha sık görülür;

  • İleri yaş hastalığıdır. 50 yaş üstünde sık, 60 yaş üstünde daha sıktır.
  • Sigara damar kireçlenme riskini ciddi artırır
  • Diyabet yani şeker hastalığında daha sıktır
  • Kan kolesterol trigliserid yüksekliği olanlarda sıktır
  • Hipertansiyon yani tansiyon hastalarında daha sıktır

BACAK DAMAR TIKANIKLIĞI

Bacak Damar Tıkanıklığı Belirtileri Nelerdir?

Hastalarda hafif hastalık ve ciddi hastalık olmak üzere iki tür belirti olur:

  1. Hafif hastalık yürümekle bacak baldır kaslarında ağrı ya da kramp olmasıdır (vitrin hastalığı). 
  2. Şiddetli hastalık ayak parmağı ya da topukta uzun süre iyileşmeyen yara veya kangren gelişmesidir. 

Bunun dışında ne tür belirti olur? 

  • Yürümekle bacak baldır kaslarında ağrı (vitrin hastalığı), çok daha seyrek olarak yürümekle kalça kaslarında (kaba etlerde) ağrı
  • Bu ağrı hızlı yürümekle, yürürken bir ağırlık taşımakla ya da yokuş yukarı çıkmakla daha erken ve şiddetli olur. Normal yolda 500 metre yürüyen biri yokuş yukarı 60-70 metrede hemen yorulabilir. 
  • Tıkanma şiddetli ve bir çok damarda varsa parmak uyuşması, ayakta soğukluk ve parmakda morluk olabilir.
  • Hastalık daha da ilerlerse parmak ya da topukta yara (ayak ülseri) çıkabilir ve bu yaralar tedaviyle bile uzun süre iyileşmez. Damarın açılması gerekir. 
  • Ayakta en sık ayak parmaklarında kangren olabilir. Kangren parmakların ya da ayağın kömür gibi siyahlaşmasıdır.

Damar tıkanıklığında bacak ağrısı neden yürümekle olur?

Bacak kaslarımız dururken çok az kan ve besine ihtiyacı vardır. Yürümekle bu ihtiyaç artar, hızlı yürümekle ya da yokuş çıkmakla ayağın kan ihtiyacı daha da artar. Bacak damarları tıkandığında ayağa yeterli kan gidemez. Bu da bacak baldır kaslarında ağrı yapar. Bacak ve ayak bize kan akımının yetmediğini, bir sorun olduğunu sinyalini vermektedir. Bacak ağrısı ne kadar kısa mesafede geliyorsa, yani hasta ne kadar az yürüyebiliyorsa hastalık o kadar şiddetlidir.

Damar tıkanıklığının oluşturduğu belirtiler (yürüyünce ağrı olup durması ve tekrar yürüme) bir caddede vitrinlere bakarak yürümeye benzer. Bu nedenle halk arasında buna vitrin hastalığı adı verilir.

Bacak damar tıkanıklığında yürümekle baldır kaslarında ağrı olur. Ağrı kişiyi durdurur, bir süre dinlendikten sonra geçer.

Hangi bacak ağrısı damar tıkanıklığına bağlıdır?

Bacakta ağrı yapan pek çok hastalık vardır ve bazen doktorlar için bil ebu hastalığı kolaylıkla bulmak mümkün olmayabilir. Ama bacak damar tıkanmasında ağrı bazen çok karakteristiktir ve dikkatle değerlendirildiğince ağrının tıkanmaya bağlı olduğu söylenebilir.

Kendinizi test edin. bacak ağrınız aşağıdaki gibi bir ağrı ise damar tıkanıklığına bağlı olabilir;

  • Bacak ağrısı genelde ileri yaşlarda ve yürümekle olur. Ağrı baldır kaslarındadır, istirahat yani dinlenme sırasında olmaz.
  • Ağrı hep aynı uzaklığı yürüyünce ortaya çıkar (örneğin 100 metre ya da 400 metre gibi).
  • Bu ağrı bazen kasta sertleşme, ya da kramp olarak da hissedilir. 
  • 3-4 dakika dinlenmekle tamamen geçen bir ağrıdır.
  • Yürümeye başlayınca yine aynı uzaklıkta ağrı oluşur.
  • Yokuş çıkarken, hızlı yürürken ağrı daha şiddetli olur ve erken gelir.
  • Yavaş yürürken ya da yokuş aşağı yürürken ağrı kaybolabilir ya da azalabilir.
  • Hastalık ilerledikçe yürüme mesafesi daha da kısalır. Örneğin önce 1 kilometre yürüyebilen biri, hastalık ilerleyince daha az mesafe yürür.

Bacak damar tıkanması kişinin yaşam kalitesini bozar. İleri dönemlerde ayaklarda iyileşmeyen yara ya da kangreneyol açarak ampütasyona yani bacak kesilmesine nedne olabilir. Şeker hastalarında ayakta oluşan diyabetik ayak yarası ya da ülseri damar tıkanıklığı ve nöropatiye bağlı oluşur. Ampütasyon yani bacak kesilmesi damar tıkanmasının en kötü halidir.

Bacak damar tıkanıklığında çok değişik tedaviler vardır. Ama bacak damarını gerçekten açabilecek sadece iki tedavi (ameliyat ve anjiyo) vardır. Damar açmayı düşünmedem önce hastalığı kötüleştiren etkileri azaltmak gerekir. Sigara içenlerin mutlaka sigarayı bırakılması, şeker, hipertansiyon ve kolesterol yüksekliği gibi sorunların diyet, ilaç ve egzersizle kontrol altına alınması önerilir. 

Detaylı bilgi için bacak damar tıkanıklğı tedavisi ve bacak damar tıkanıklığında anjiyo adlı sayfalar incelenebilir.


Damar Tıkanıklığı

Koç Üniversitesi Hastanesi, Davutpaşa Caddesi No:4 34010 Topkapı, İstanbul, Türkiye

0850 250 8 250   Çağrı Numarasından Girişimsel Radyoloji Bölümü