Bacak Damar Tıkanıklığı

Bacak Damar Tıkanıklığı | Bacakta Damar Tıkanıklığı Kimlerde Sık Görülür? Bacak Damar Tıkanıklığı Belirtileri

Bacak damar tıkanıklığı, bacağı besleyen atardamarların birinde ya da bir kaçında ciddi bir daralma ya da tıkanma olmasıdır. Buna periferik arter hastalığı ya da periferik damar tıkanması da denir. Arter atardamar demektir. Bu damarlar kasık üstündeki damarlar, uyluk damarı (femoral arter), diz damarı (popliteal arter) ya da diz altı damarları olabilir. Bacak damar tıkanması, kalpteki koroner damarlar, serebral damar (beyin dmarı) ve şah damar (boyun damarı) tıkanmasından sonra en sık görülen damar hastalığıdır.   

Atardamar tıkanıklığını toplardamar tıkanıklığından ayırmamız önemlidir. Daha sık ve daha önemli olan ve halk arasında damar tıkanıklığı denince akla gelen genellikle atardamar tıkanıklığıdır. Atardamarlar organları beslemek için kalpten besin ve oksijen taşır. Bu damarların tıkanması bacak kaslarının beslenmesini engeller ve bu da bacakta baldır ağrısı ya da baldır kaslarında ağrı yapar. Baldır kasları yürürken ya da koşarken çok fazla besin ve oksijene ihtiyaç duyar. Ağrının en önemli özelliği sadece yürümekle olmasıdır. Yani durup dinlenmekle olmaz çünkü dinlenirken bacağın çok az kana (besin ve oksijene) ihtiyacı vardır. Bacak damar tıkanıklığı ilerler ve bir çok damarı tutarsa (ki bu seyrektir) ayak parmaklarında, topukta yara ya da daha da kötüleşirse kangren oluşumuna yol açabilir. Atardamarlarda bu hastalığın sebebi damar kireçlenmesi ya da damar sertliği denen hastalıktır. Latince buna ateroskleroz adı verilir. Bacak damarlarındaki tıkanmaların büyük çoğunluğu (%95 den fazlası) sadece damar sertliğine bağlıdır. Bunun dışında Buerger hastalığı (tromboanjiitis obliterans), bacak damarlarına pıhtı atması (emboli ya da tromboemboli), Takayasu hastalığı, bazı vaskülitler de bacak damarında tıkanma oluşturabilir. 

  • Bacak damar tıkanıklığı genelde ileri yaşta (50 yaş üzeri) görülür, genç yaşta çok seyrektir. 
  • En sık belirti yürümekle baldır ağrısı ya da baldır kas ağrısıdır. Bu ağrı sadece yürümekle olur, dinlenirken yani istirahat halinde olmaz. Ağrı sadece kaslarda yani etli kısımda olur, kemik ya da eklemde olmaz.
  • Bazı hastalar yürüken baldır ağrısı hissetmez, bunun yerine bacaklarda kramp, sertleşme olur ve beni yürütmüyor diye tarifler. 
  • Bacakta damar tıkanıklığı varsa yolda biraz yürüdükten sonra bacak baldır kaslarında ağrı olur ve bu ağrı kişiyi durdurur, ağrı 2-3 dakika dinlenince geçer, tekrar yürür aynı mesafede yine ağrı olur.
  • Bu nedenle bacak damar tıkanıklığına vitrin hastalığı da denir. Caddede vitrinlere bakarken de biraz yürür sonra durup vitrine bakar, sonra tekrar yürür ve durup vitrine bakarız. 
  • Damar tıkanması hastaların küçük bir kısmında daha kötüleşir ve ayakta ya da parmakta yara ya da kangren gelişebilir. Bu duruma gelmeden bacak damarlarının açılması düşünülmelidir. 
  • Damar tıkanıklığı hiçbir ilaçla açılamaz. Sadece ameliyat ve anjiyo tedavisi  ile açılır. 
  • Anjiyo tedavisi balon, ilaçlı balon, stent ya da damar tıraşlama (aterektomi) ile yapılabilir. 
  • Anjiyo yöntemi ile hem yeni tıkanmış hem de çok eskiden beri tıkalı damarlar açılabilir.
  • Anjiyo tedavisi i,le daha önce açılıp tekrar tıkanmış damar, tıklaı stent ya da tıkalı yapay damarlar da tekrar açılabilir.  
  • Girişimsel radyoloji uzmanları dünyada son 50 yıldır kalpteki koroner damarlar dışındaki tüm damar tıkanmalarını anjiyo ile açan uzmanlardır.

Prof. Dr. Levent Oğuzkurt, CNN Türk'te bacak damar tıkanıklığı konusunda bilgiler verdi.

CNN Türk | Sağlık Kontrolü

Damar sertliği (latincesi: ateroskleroz) ve buna bağlı gelişen damar tıkanıklığı kalp, boyun, beyin ve bacak damarı gibi vücuttaki her damarda görülebilir. Bacak damar tıkanıklığı vitrin hastalığı denen bir klinik belirti oluşturur. Hastanın yürümekle baldır kaslarında ağrı olur, ağrı kişiyi durdurur, bir süre dinlendikten sonra geçer. Ağrı genellikle sadece yürüme sırasında olur, dinlenirken olmaz. 

Damar sertliği kalp yani koroner damarda, boyun şah damarında (karotid arter), kol, böbrek ve barsak damarı gibi vücuttaki tüm damarlarda tıkanma oluşturabilir. Vücuttaki her bölgenin damar tıkanması farklı belirti verir. Kalp damar tıkanması kalp spazmı ya da kalp krizi yapar, boyun damar darlığı beyne pıhtı atmasına yol açar ve inme ya da felç oluşturabilir, bacak damar tıkanması genellikle bacak kaslarında yürüme ağrısı ya da kramp yapar, ileri evrelerinde ayak yarası ya da kangren oluşturabilir. 

Bacakta Damar Tıkanıklığı Kimlerde Sık Görülür?

Damar sertliğine bağlı damar tıkanıklığı herkeste görülebilir. Ama bazı kişilerde daha sık görülür;

  • İleri yaş hastalığıdır. 50 yaş üstünde sık, 60 yaş üstünde daha sıktır.
  • Sigara damar kireçlenme riskini ciddi artırır
  • Diyabet yani şeker hastalığında daha sıktır
  • Kan kolesterol ve trigliserid yüksekliği olanlarda sıktır
  • Hipertansiyon yani tansiyon hastalarında daha sıktır

BACAK DAMAR TIKANIKLIĞI

Bacak Damar Tıkanıklığı Belirtileri Nelerdir?

Bacak damar tıkanıklığı

  1. Hiç şikayet oluşturmayabilir
  2. Yürümekle bacak kaslarında ağrı oluşturabilir
  3. Ayakta yara ya da kangren (en şiddetli hali) oluşturabilir. 
    En sık görülen şikayet ya da belirti yürüme ağrısıdır ve şu şekilde görülür: 
  • Yürümekle bacak baldır kaslarında ağrı (vitrin hastalığı), çok daha seyrek olarak yürümekle kalça kaslarında (kaba etlerde) ağrı
  • Bu ağrı hızlı yürümekle, yürürken bir ağırlık taşımakla ya da yokuş yukarı çıkmakla daha erken ve şiddetli olur. Normal yolda 500 metre yürüyen biri yokuş yukarı 60-70 metrede hemen yorulabilir. 
  • Bacak ağrısı dinlenme sırasında hiç olmaz, yavaş yürüken ya da yokuş aşağı yürürken daha az olur. 
  • Ağrı 2-3 dakika oturup dinlenmekle tamamen geçer. 
  • Şİddetli hastalıkta tıkanma bir çok damarda varsa parmak uyuşması, ayakta soğukluk ve parmakda morluk ve kangren olabilir.
  • Hastalık daha da ilerlerse ayak parmaklarında ya da topukta yara (ayak ülseri) çıkabilir ve bu yaralar tedaviyle bile uzun süre iyileşmez. Damarın mutlka vaçılması gerekir. 

Damar tıkanıklığında bacak ağrısı neden yürümekle olur?

Bacak kaslarımız dururken çok az kan ve besine ihtiyacı vardır. Yürümekle bu ihtiyaç artar, hızlı yürümekle ya da yokuş çıkmakla ayağın kan ihtiyacı daha da artar. Bacak damarları tıkandığında ayağa yeterli kan gidemez. Bu da bacak baldır kaslarında ağrı yapar. Bacak ve ayak bize kan akımının yetmediğini, bir sorun olduğunu sinyalini vermektedir. Bacak ağrısı ne kadar kısa mesafede geliyorsa, yani hasta ne kadar az yürüyebiliyorsa hastalık o kadar şiddetlidir.

Damar tıkanıklığının oluşturduğu belirtiler (yürüyünce ağrı olup durması ve tekrar yürüme) bir caddede vitrinlere bakarak yürümeye benzer. Bu nedenle halk arasında buna vitrin hastalığı adı verilir.

Bacak damar tıkanıklığında yürümekle baldır kaslarında ağrı olur. Ağrı kişiyi durdurur, bir süre dinlendikten sonra geçer.

Hangi bacak ağrısı damar tıkanıklığına bağlıdır?

Bacakta ağrı yapan pek çok hastalık vardır. Bacak damar tıkanmasında ağrı bazen kolaylıkla anlaşılır. 

Kendinizi test edin. bacak ağrınız aşağıdaki gibi bir ağrı ise damar tıkanıklığına bağlı olabilir;

  • Bacak damar tıkanıklığına bağlı ağrı sadece yürümekle olur.
  • Ağrı baldır kaslarında olur. Kemik ya da eklemde olmaz.
  • İstirahat yani dinlenme sırasında ağrı olmaz. Oluyorsa sebebi başkadır. 
  • Ağrı hep benzer mesafe yürüyünce ortaya çıkar (örneğin 100 metre ya da 400 metre gibi).
  • Bu ağrı bazen kasta sertleşme, ya da kramp olarak hissedilir. 
  • 2-3 dakika dinlenmekle tamamen geçen bir ağrıdır.
  • Yokuş çıkarken, hızlı yürürken ağrı daha erken gelir. Yani hasta uzun mesafe yürümekte zorluk çeker.  
  • Yavaş yürürken ya da yokuş aşağı yürürken ağrı az olur ya da hiç olmaz. 
  • Hastalık ilerledikçe yürüme mesafesi daha da kısalır. Örneğin önce 1 kilometre yürüyebilen biri, hastalık ilerleyince daha az mesafe yürür.

Bacak damar tıkanması kişinin yaşam kalitesini bozar. İleri dönemlerde ayaklarda iyileşmeyen yara ya da kangrene yol açarak ampütasyona yani bacak kesilmesine neden olabilir. Şeker hastalarında ayakta oluşan diyabetik ayak yarası damar tıkanıklığı ve nöropatiye bağlı oluşur. 

Bacak damar tıkanıklığında çok değişik tedaviler vardır. Ama bacak damarını gerçekten açabilecek sadece iki tedavi vardır: Ameliyat ve Anjiyo ile damarların açılması. 

Damar açma tedavisinden önce hastalığı kötüleştiren etkileri azaltmak gerekir. Sigara içenlerin mutlaka sigarayı bırakılması, şeker, hipertansiyon ve kolesterol yüksekliği gibi sorunların diyet, ilaç ve egzersizle kontrol altına alınması önerilir. 

Detaylı bilgi için bacak damar tıkanıklğı tedavisi ve bacak damar tıkanıklığında anjiyo adlı sayfalar incelenebilir.


Damar Tıkanıklığı

Koç Üniversitesi Hastanesi, Davutpaşa Caddesi No:4 34010 Topkapı, İstanbul, Türkiye

0850 250 8 250   Çağrı Numarasından Girişimsel Radyoloji Bölümü