Bacak Damar Tıkanıklığı

Prof. Dr. Levent OĞUZKURT | Son Güncelleme

Bacak damar tıkanıklığı bacak damarlarının tıkanması, buna bağlı bacak kan akımının azalması ve yakınma oluşturmasıdır. En sık sebebi damar kireçlenmesi ya da damar sertliği denen hastalıktır (Latince adı ateroskleroz). Ancak Buerger hastalığı, pıhtı atması (emboli) gibi bazı diğer damar hastalıkları da bacak damarlarında tıkanma oluşturabilir.

  • İleri yaş hastalığıdır, genelde 50 yaş sonrası görülür.
  • En sık belirtisi yürürken bacağın baldır kaslarında kramp tarzı ağrı ya da sertleşmedir. 
  • Hasta vitrinleri gezer gibi biraz yürüyüp biraz dinlenmek zorunda kalır; buna halk arasında vitrin hastalığı da denir.
  • Hastalık ilerlerse ayaklarda soğukluk, morarma, yara ya da kangren oluşturabilir.
  • Tedavi gerektiren durumlarda erken tedavi daha büyük sorun oluşmasını engelleyebilir.
  • Anjiyo ile damar açmada balon, stent ve damar tıraşlama gibi yöntemler kullanılır.
  • Bu yöntemlerle hem yeni hem de uzun yıllar önce tıkanmış damarların açılması mümkündür.
  • Daha önce anjiyo ya da ameliyatla açılmış ancak tekrar tıkanmış damarlar da anjiyografi ile yeniden açılabilir
  • Girişimsel radyoloji uzmanları 50 yıldan beri kalp damarı dışındaki tüm damar tıkanıklıklarının anjiyo tedavisini yapan doktorlardır.
 

Bacakta Damar Tıkanıklığı Kimlerde sık görülür ?

Kısaca damar sertliğine bağlı atardamar tıkanması herkeste görülebilir. Erkek ve kadınlarda eşit sıklıkla görülür.  Şu insanlarda daha sık görülür;

  • 50 yaş üstünde
  • Sigara içenlerde
  • Şeker hastalarında (diyabet hastalarında) 
  • Kolesterol ya da trigliserid gibi kan yağ miktarı yüksek olanlarda
  • Yüksek tansiyon (hipertansiyon) hastalarında

bacak damar tıkanıklığı belirtileri

Damar sertliği (latince adı: ateroskleroz) ve buna bağlı gelişen damar tıkanıklığı kalp, boyun, beyin ve bacak damarlarını etkileyerek ciddi sorunlara yol açabilir. Bacak damar tıkanıklığında yürümekle baldır kaslarında ağrı olur. Ağrı kişiyi durdurur, bir süre dinlendikten sonra geçer.

Bacak Damar Tıkanıklığı Belirtileri 

Hastalarda iki tür yakınma görülür:

  1. Yürümekle bacakta baldır kaslarında ağrı, sertleşme ya da kramp (hafif hastalık, vitrin hastalığı)
  2. Ayak ya da parmaklarda uzun süre iyileşmeyen yara veya kangren gelişmesi (şiddetli hastalık)

Bunlara ek olarak aşağıdaki belirtilerden biri ya da birkaçı görülebilir;

  • Yürümekle bacaklarda ağrı (klodikasyo), seyrek olarak yürümekle kalça kaslarında (kaba etlerde) ağrı
  • Bu ağrı hızlı yürümekle, ağırlık taşırken ve yokuş çıkmakla daha erken olur.
  • Ayakta ve parmaklarda soğukluk
  • Tıkanma uzun sürerse sinir uçlarının beslenememesine bağlı parmaklarda uyuşmalar
  • Ayak parmaklarında morarma
  • Ayak parmaklarında ya da topukta iyileşmeyen ya da geç iyileşen yaralar
  • Ayak kangreni (parmakların ya da ayağın kömür gibi siyahlaşması)

Damar tıkanıklığında yürümekle bacak ağrısı (klodikasyo): 

Bacak kaslarımız dururken çok az kan ve besine ihtiyacı vardır. Yürümekle bu ihtiyaç artar, hızlı yürüdüğümüzde ya da yokuş çıktığımızda bu ihtiyaç daha da artar. Bacak damar tıkanıklığı olduğunda bacaklar genel olarak durduğumuz zamanki az kan ihtiyacını karşılayabilir ancak hızlı yürümekle bacakların daha fazla kana ihtiyacı olur ve bunu karşılayamaz. Baldır kaslarında ağrı oluşturur. Bu aslında bizim için bir sinyaldir. Yani bacaklar bize kan akımının yetmediğini, bir sorun olduğunu  bildirmektedir. Ağrı ne kadar kısa mesafede geliyorsa tıkanma o kadar şiddetlidir. Bu ağrı özellikle baldır kaslarında olur.

yürümekle bacaklarda ağrı oluşur

Bacak damar tıkanıklığında yürümekle baldır kaslarında ağrı olur. Ağrı kişiyi durdurur, bir süre dinlendikten sonra geçer.

Ne tür bacak ağrısı damar tıkanıklığına bağlıdır?
Kendinizi test edin. bacak ağrınız aşağıdaki gibi bir ağrı ise damar tıkanıklığına bağlı olabilir;

  • Bacaktaki ağrı en sık baldır kaslarında ve sadece yürümekle olur.
  • Ağrı genelde belirli bir mesafe yürüdükten sonra ortaya çıkar.
  • Bacak kasları sertleşir ve daha fazla yürümeye imkan vermez. Dinlenmek gerekir.
  • 2-3 dakika dinlenince ağrı tamamen geçer.
  • Yürümeye başlayınca aynı mesafede aynı ağrı tekrar oluşur.
  • Yokuş yukarı yürürken ya da hızlı yürürken ağrı daha erken gelir.
  • Yavaş yürürken ya da yokuş aşağı yürürken ağrı daha azdır.
  • Hastalık ilerledikçe ağrı daha kısa mesafelerde olmaya başlar. Örneğin önce 500 m yürümekle ağrı olurken, hastalık ilerler ise 100-200 m yürümekle ağrı olur. Ağrı ne kadar az yürümekle geliyorsa hastalık o kadar şiddetlidir.

Bacak damarlarında tıkanma hafif halinde yürümekle ağrı yaparak yaşam kalitesini bozar. İleri dönemlerde ayaklarda yara ve kangren oluşmasına yol açarak ampütasyona yani bacak kesilmesine yol açabilir.

bacak damarında daralma

Vitrin hastalığı nedir ?

Vitrin hastalığı bacak damarlarında tıkanma göstergesidir. Peki neden böyle bir hastalığa vitrin hastalığı adı verilmiştir?

Bacak damarlarından biri ya da bir kaçı tıkandığı zaman bacak kaslarına özellikle yürürken ya da hızlı yürürken yeterince kan gelmez. Ama biraz dinlenirse bacak rahatlar. Bu şekilde bacak damar tıkanması olan bir kişi biraz yürür, bacak kaslarında ağrı oluşur, biraz dinlenmesi gerekir, dinlenince tekrar benzer mesafe yürüyebilir. Bir caddede vitrinleri seyrederek yürüyorsak da benzer şey olur. Yani biraz yürürüz ve sonra bir vitrine bakmak için dururuz. Biraz daha yürürüz ve diğer bir vitrine bakmak için tekrar dururuz.

Bacaklarda damar tıkanmasının oluşturduğu belirti bir caddede vitrinlere bakarak yürümeye benzer. Bu nedenle halk arasında bu hastalığa vitrin hastalığı da denir.

Kılcal damar nedir?

Kılcal damar gerçekte kıl kadar ince damarlar için kullanılır. Her organda (kalp, beyin, bacak) kılcal damar vardır. Kılcal damar terimi doktorlar tarafından daha çok açılması ya da müdahalesi mümkün olmayan küçük damarlar için kullanılır.

Bacakta kılcal damar tıkanıklığı ne zaman olur?

Kılcal damar tıkanıklığı genellikle damar sertliğinin ileri evrelerinde görülür.
En sık ayak ve ayak parmaklarının damarları tıkanır.
Diyabet yani şeker hastalarında bacak damar tıkanmaları büyük damarlarda olabileceği gibi sıklıkla kılcal damarlarda da olur.
Kılcal damar tıkanması ayrıca Buerger hastalığı dediğimiz sigaraya bağlı damar tıkanıklığında ve vaskülit dediğimiz damar iltihabı durumunda da görülebilir.

Tedavisi mümkün mü?

Bir çok hastamız bize kılcal damar tıkanıklığı var ve açılamayacağı söylendi diye arar. Bu hastaların genellikle ayak parmaklarında ya da topukta yaraları vardır ve bu yaralar uzun süre iyileşmez. Bu hastalarda parmak ya da ayak kangreni gelişebilir.

10-15 sene öncesine kadar bu damarları anjiyo ile açmak çok zordu. Günümüzde bu damarların açılma sansı vardır. Ancak her hastanın ve her damar bölgesinin iyice değerlendirilerek karar verilmesi gerekmektedir.  Bu damarların açılması, ayak yarasının iyileşmesini sağlayabilir ve kangren tehdidi olan parmak ya da ayağı kurtarma şansı olur. Anjiyo ile açılma şansı olsa da, bu küçük damarların tedavisini diğer damarlara göre daha zor olduğu bilinmelidir.-

Bacak damar tıkanıklığı tedavisi ve anjiyo ile tedavisi ilgili sayfalarda daha detaylı anlatılmıştır.
Hastanemizdeki Girişimsel Radyoloji bölümümüz İstanbul'dadır.