Tiroid biyopsisi

Tiroid bezi ve nodüler guatr 

Tiroid bezi vücuda gerekli bazı hormonları salgılayan önemli bir organdır. Boyun ön ve alt tarafında yer alır. En sık hastalığı ülkemizde de yaygın olan guatr'dır. Guatr, değişik nedenlerle vücuda gereken tiroid hormonlarını yeterince üretemeyen tiroid bezinin büyümesidir. Büyüyen bu organ vücut için gereken hormanları yeterli miktarda üretebilir. Hastalık tanısı genellikle kan incelemesiyle konabilir. Bu durumda genellikle biyopsi gerekmez. Bazı durumlarda guatr özel bir hal alır ve biyopsi yapmak gerekebilir.  

Tiroid bezi anatomisi ve yerleşimi

Tiroid bezinin anatomisi ve yerleşimi 

Tiroid bezinde çok sık iğne biyopsisi yaptığımız durum nodüler guatr yani içinde küçük yumrular olan guatr'dır. Bazı durumlarda bez büyüsün ya da büyümesin, içinde nodüller oluşur. Nodül, tiroid içinde yer alan mercimek büyüklüğünden ceviz büyüklüğüne hatta daha fazla büyüklüğe erişebilen etli dokulardır. Nodüllerin çoğunluğu iyi huyludur. Bazen kanser olabilir. Elle muayene, ultrason MR gibi görüntüleme ile inceleme ve hatta kan tahlilleri de iyi ya da kötü huylu olduğunu söylemede yeterli olmaz. Bu görüntüleme yöntemleriyle nodülün iyi ya da kötü huylu olduğu kesin olarak söylenemez ise ince bir iğne ile tiroid bezinden biyopsi yapılması gerekebilir. Buna tiroid ince iğne aspirasyonu ya da tiroid ince iğne biyopsisi denir.  

Tiroid bezi ve guatr

Resim: Tiroid bezinde guatr dışardan bakınca bile anlaşılıyor

Tiroid bezi büyümesine guatr denirResim:Tiroid bezinde nodüller oluşabilir.  

Tiroid biyopsisi ya da tiroid ince iğne aspirasyonu nedir?

Tiroid biyopsisi ya guatr olan tiroid bezinin kendisinden ya da (çok daha sık olarak)  bu organda yer alan nodül dediğimiz kitlelerden alınır. 

Tiroid bezinden ya da içerisinde yer alan nodüllerden bir iğne yardımıyla çok küçük bir parça alınması işlemine tiroid ince iğne aspirasyon biyopsisi denir.

Resim: Tiroid bezi iğne biyopsi sadece ince iğnelerle yapıldığı için diğer biyopsilere göre daha kolaydır. Riskleri de yok denecek kadar azdır. 

Guatr zemininde nodül olması oldukça sık karşılaşılan bir olaydır. Kadınlarda erkeklerden daha sık görülür.

Hangi durumlarda yapılır?

Nodüler guatr oldukça sık görülen bir hastalıktır. Guatrda nodül oluşursa -her zaman değil- belli durumlarda nodülden bir örnek alınması (biyopsi) gerekebilir. Tüm nodüllerden biyopsi istenmeyebilir. Nodüllerde küçük de olsa kanser ihtimali varsa, örnek alınmalıdır. İşlem öncesinde tam bir fizik muayene ve diğer tiroid hastalıkları açısından ayrıntılı laboratuar değerlendirilmesi yapılmalıdır. 

Bez içinde yer alan nodül ya da nodüller bazen dışarıdan fark edilmez. Doktorun el muayenesi ya da ultrason inceleme ortaya çıkarır. Bazen de dışarıdan fark edilebilir.  Seyrek olarak boyunda oldukça büyük bir kitle olarak ortaya çıkabilir. 

İşlem güvenli midir?

Tiroid iğne biyopsisi hemen her zaman ince iğnelerle yapıldığı için diğer tüm biyopsilerden daha güvenlidir. Kullanılan iğneler çok ince olduğu için kanama ihtimali yok denecek kadar azdır.

Yine de nodüllerin yerleşim yerine göre küçük riskler olabilir. 

İşlem öncesi hiç bir hazırlığa gerek yoktur. Hasta başvurduğu anda bile iğne biyopsisi alınabilir. 

Tiroid iğne biyopsisi nasıl yapılır?

Nodüler guatrda hemen her zaman ince iğne aspirasyonu şeklinde yapılır. Yani nodülden bir doku parçası alınmaz, sadece sıvı ya da hücreler çekilir. İğne gerçekten çok incedir ve bu işlem riskini çok azaltır.

Tiroid ince iğne aspirasyon biyopsisi

Yine aynı şekilde iğne çok ince olduğu için işlem son derece kolay ve ağrısız bir yöntemdir.  

Öncelikle hasta yatarken ultrason ile tiroid bezi tekrar incelenir. İğne girim yerine karar verilir. Bölge steril olarak hazırlandıktan sonra girim noktası ince bir iğne ile uyuşturulur. Ardından yine bir ince iğne ile  ultrason ile gözlenerek nodül içine bir iğne ile girilir ve oradan aspirasyon yapılır yani sıvı ya da hücre örneği alınır. Bu ağrısız bir işlemdir.

Birden fazla nodül varsa bunların her birine ince iğne ile ayrı ayrı girerek örnek almak gerekebilir. Her seferinde iğne girim noktası uyuşturulur.

İşlemden sonra hastanede gözetime gerek yoktur. Hemen sonra eve ya da işe geri dönebilirsiniz. İğne girim noktasında bir kaç saat boyunca hafif ağrı olabilir. Bu durumda herhangi bir ağrı kesici ilaç kullanabilirsiniz. 

Şemada ve resimde görüldüğü gibi biyopsi işlemi sırasında her an ultrason ile iğnenin girişi ve hedefe varışı izlenmektedir .Bu nedenle yanlış bir bölgeye girmek ya da girim yaparken diğer dokulara zarar vermek mümkün değildir. 

Tiroid ince iğne biyopsisinde teşhis yanılmalarına sebep olan durumlar nelerdir?

Guatr zemininde var olan bir nodül yapılan biyopsi her zaman ince iğne biyopsisidir. Riski çok azdır. Ancak bir doku örneği alınmadığı sadece iğne ile hücreler çekildiği için kesin tanı verme oranı yüzde yüz değildir.

Biyopsi sonrası ne tür sonuç çıkar?

1. İyi huylu (kanser olmayan) nodül: Nodül iyi huylu olduğu için ameliyatla alınmasına gerek yoktur ancak büyümeye devam ederlerse ilerde yeni bir biyopsi gerekebilir.

2. Kötü huylu (kanser) nodül: Bu sonuç örnekalınan nodüllerin yaklaşık % 5'inde görülür.

3. Kuşkulu nodül: Bu sonuç örnek alınan nodüllerin yaklaşık % 10’unda elde edilir. 

4. Tanısal değil veya yetersizdir. Bu sonuç biyopsilerin % 20’sinde gözlenir ve tanı için yeterli sayıda hücre elde edilemediğini gösterir. Nodül bir kist ise bu yaygın bir sonuçtur. Bu nodüller ameliyatla çıkarılamaz veya yeniden doktorun klinik kararına bağlı olarak ikinci defa ince iğne biyopsisi ile değerlendirilir.

Biyopsi sonrası sorun gelişebilir mi?

Tiroid biyopsisi riski en az olan biyopsi tiplerindendir.  Ancak çok seyrek olarak işlem sonrası kanama  gibi komplikasyonlar görülebilmektedir.