Abdominal aort anevrizması

Atardamar anevrizması (balonlaşması) nedir?

Atardamar anevrizması ya da balonlaşması damar duvarının sağlamlığını kaybetmesi ve genişlemesidir. Damarda balonlaşma olunca damar duvarı incelir ve bu da damarda yırtılma ihtimali oluşturur. Yani anevrizmlarda en önemli sorun yırtılarak iç kanama oluşturmalarıdır. 

(Abdominal=karın bölgesi; aort=ana atardamar; anevrizma= genişleyerek balonlaşma) 

Abdominal aort karındaki ana atardamarımızdır. Bunun balonlaşmasına abdominal aort anevrizması ya da karın ana atardamar balonlaşması denir. Karındaki aort damarının normal çapı 3 cm den küçüktür. Eğer bu damar çapı 3 cm'yi aşarsa buna balonlaşma ya da anevrizma adı verilir. Ancak 3 cm den biraz geniş olması ciddi risk yaratmaz. Abdominal aort anevrizması ancak 5.5 cm çapı geçerse tedavi gerektirir. Bazı durumlarda (bazı özel anevrizma tiplerinde) daha küçük anevrizmaların da tedavisi gerekebilir. Örneğin anevrizma 3 ile 5.5 cm arasında ancak yırtılma var ya da yırtılma ihtimali yüksek ise, 5.5 cm çapa ulaşmasa bile tedavi gerekebilir. 

Aort anevrizmalarında tedavi gerekir dediğimizde tedavi ya ameliyattır ya da anjiyo ile büyük kaplı stentlerin (stentgreft) yerleştirilmesidir. 

Aort, kalpten çıkan ana atardamarımızdır. 3 cm çapa ulaşan çok büyük bir damardır. Kalpten çıktıktan sonra, tüm organları besleyen dallar verir. Tüm tarlaları sulayan çok geniş sulama kanalı gibidir. Aortun bir kaç bölümü vardır. Birinci bölüm göğüs kafesi içinde (torakal aort) ikinci bölüm ise karındadır (abdominal aort). 

Aort anevrizması neden olur? 
Bir damarda balonlaşma değişik sebeplerde damar duvarının zayıflaması sebebiyle olur.

Abdominal aort anevrizması neden önemli bir hastalıktır?

Anevrizmalardan yırtılıp kanadıkları için korkarız. Bu kanamalar içi kanama diye anılır. Aort vücuttaki en büyük damarlardan birisidir. Kanaması ölümcül olabilir. Damar ne kadar genişlemişse kanama ihtimali o kadar yüksektir. Karın bölgesindeki aort çapı 3 cm civarıdır. 3 cm'den 5 ya da 5.5 cm'ye kadar tedavi gerektirmez. Genellikle 6 ya da 12 ayda bir takip edilir ve genişleme hızına bakılır. Bu takip ya renkli Doppler ultrason ya da bilgisayarlı tomografi ile yapılır. Ne zaman 5.5 cm ye ulaşırsa tedavi gerekir. Bazı durumlarda daha erken tedavi etmek gerekebilir. 

Karın ana damarında belirgin genişleme (anevrizma)

Resim: Abdominal aort anevrizması sıklıkla böbrek damarı çıktıktan hemen sonra başlar ve ana bacak damarlarına kadar uzar. 

Abdominal aort anevrizması ne tür belirti verir?

Karın bölgesindeki aort damarında genişleme genel olarak sessiz seyreder. Hastaların yarısında hafif karın ağrısı olabilir. Ancak karın ağrısı çok müphem bir yakınmadır ve bir çok hastalıkta görülebilir. Bazen karında ya da kasıkta nabızla atan bir şişlik hissedilebilir. Bu şişliğin damar gibi nabız vermesi çok önemli bir işarettir.

Hastalık genellikle bir başka sebeple karın ultrasonu ya da tomografisi çekildiğinde ortaya çıkar ya da yırtılma olur ve buna bağlı daha şiddetli karın ağrısı ya da içi kanama nedeniyle ortaya çıkar. Eğer yırtılmadan tanı konmuşsa bu bir bakıma şanstır. Yırtılması gerçekten son derece ciddi sonuçlar doğurabilir.  

Nasıl tanı koyarız?

Abdominal aort anevrizma tanısı koymak son derece kolaydır. Ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi ve MR gibi yöntemlerle karındaki bu ana damardaki genişleme hemen fark edilir. Kesin tanı ve çap ölçümü için en çok bilgisayarlı tomografi tercih edilir.

Karın ana damarında aortada anevrizma (balonlaşma)
Abdominal aort anevrizmasının tomgafi ile alınan 3 boyutlu görüntüleri 

Tanı koyduktan sonra ne yapılır? 
Tedavi kararı için en önemli veri anevrizmanın büyüklüğü ve yerleşim yeridir. Anevrizmaya yerleşim yerine ve büyüklüğüne göre farklı tedavi yöntemleri uygulanır. Yeri, büyüklüğü, hastanın herhangi bir şikayeti olup olmaması tedavinin şeklini etkiler. 
Karın aortasında çap 5.5 cm ye gelmeden genellikle tedavi yapılmaz. Bazen anevrizmanın büyüme hızı da tedavi kararında önemli bir faktördür. Ayrıca anevrizma hastada şiddetli karın ağrısı gibi bir şikayet yaratıyorsa ya da kanamışsa beklenmeden tedavi edilebilir.  

Abdominal aort anevrizmasında tedavi nedir?

Tedaviye karar verildiğinde iki tedavi yöntemi vardır. Ameliyat ve anjiyografi ile tedavi. Tedavinin şeklini, hastanın anevrizmaya eşlik eden başka hastalıkları olup olmaması da belirler. 
Aort anevrizmalarıdan standart tedavi yöntemi ameliyatla bu damarın değiştirilmesidir.

Endovasküler yöntem, açık ameliyat olmadan, damar içine yerleştirilen kateterler ve bunlar üzerinde ilerletilen stent adını verdiğimiz greflerin anevrizma içine yerleştirilmesi ve kapatılmasıyla uygulanır. Son 20 yılda gelişen ve gittikçe yaygınlaşan girişimsel tedavi işlemleri aort anevrizmaları için de geçerlidir.

Aort anevrizmasında stent greft ile tedaviResim: Abdominal aort anevrizması yani karın ana atardamarında balonlaşma anjiyo ile tedavisi Bu tedaviye EVAR adı da verilir.  (EVAR=Endovacuar aortic repair)

Anjiyo ile tedavi ameliyata göre daha kolaydır. Vücutta kesi izi olmaz. Bazı merkezlerde anjiyo tedavisinde de kasıktan damara girmek için 3 cm'lik bir kesi uygulayabilir. Ancak biz merkezimizde tedavi işlemini tamamen kapalı yapıyoruz.

Anjiyo ile tedavide en önemli risk olan ölüm riski ameliyata göre biraz daha düşüktür. Buna karşı anjiyo ile uzun dönemde tekrar -küçük de olsa- bir işlem gerekmesi ihtimali yüksektir.

Anjiyo tedavisinde narkoz yani genel anestezi kullanılmaz. Bazı merkezlerde bu tedavide narkoz kullanılabilir. Ancak biz hastanemizde narkoz kullanmıyoruz. İşlem damardan verilen sakinleştirici ve ağrı kesici ilaçlarla yapılır. İşlem uzun sürebileceği için hastaları bu yolla uyuturuz. Ancak genel anestezi yani narkoz kullanmayız.

Anjiyo tedavisi daha kısa sürer. Tedavi süresi genellikle 1 ile 2 saattir.

Hastanede yatma süresi daha kısadır. İşlemden bir gün önce yatış yapılır. İşlemden bir gün sonra genellikle hastamızı evine göndeririz.

Normal hayata yani gündelik işlerimizi yapmaya dönme süresi daha kısadır. Eve döndükten sonra normal aktivitelerinizi bir iki gün içinde yapabilirsiniz.

Abdominal aort anevrizmasının stentgreft greft ile tedavisi 

Hastanın tomografisi değerlendirilir ve anevrizma ölçümleri yapılır. Herkese göre farklı ölçümde stent greft gerekir. 

Stent greftin gelmesi en fazla bir gün alır. Acil durumlarda bir kaçsaat içinde stentgreft gelebilir. 

Hasta işlemden bir gün önce yatırılır. Muayenesi yapılır, kardiyoloji ve anestezi bölümlerinde değerlendirilir.

İşlem normal bir anjiyo gibidir. İşlem sırasında genel anestezi vermeden uyumanızı ve işlemin ağrısız geçmesini anestezi bölümü uzmanlarımız sağlar.

İşlem sonrası 1 saat kadar anjiyo sonrası bakım ünitesinde, sonrasında bir kaç saat ya da o gün yoğun bakımda takip ederiz. O gün akşam ya da bir gün sonra normal servise alırız. Kontroller yapıldıktan sonra herhangi bir sorun yoksa tedaviden bir gün sonra taburcu ederiz.