Miyom Tedavisi

Rahim miyomu kadınlarda oldukça sık görülen iyi huylu bir tümörüdür. Büyüyerek ya da kanama yaparak şikayet oluşturduğunda tedavi gerektirir. Küçük ve yakınma oluşturmayan miyomlar genellikle tedavi edilemez, sadece takip edilebilir.

Rahim miyomu nedir?

Rahim miyomu, rahim dokusundan köken alan iyi huylu bir tümördür. Rahim miyomları kadın üreme organlarının en sık rastlanan tümörüdür. 35 yaşın üzerindeki her üç kadının birinde miyom saptanır. Bir ya da birden fazla olabilir. Büyüklükleri 1 ile 20 cm arasında değişir. Miyom bazen fibroid, leyomiyom, veya fibromiyom olarak da adlandırılabilir. Genellikle rahim içinde aynı anda birden fazla miyom bulunur, bazen aynı rahimde onlarca miyom olabilir. Kadınlık hormonu olarak bilinen östrojen, miyomların büyümesine yol açar. Bu nedenle miyomlar genellikle üreme çağında ve hamilelikte daha fazla büyürler, menapozda ise genellikle küçülür.

Rahim miyomu ne tür belirti oluşturur?

Rahim miyomlarının çoğu herhangi bir şikayete yol açmaz ve tedavi gerektirmezler. Ancak hastaların yaklaşık %10-20 sinde ciddi şikayetler ortaya çıkar.

Miyomun en sık görülen belirtileri:

  • Adet kanamalarının uzun ve şiddetli olması
  • Adet düzensizliği
  • Adetlerin ağrılı olması
  • Uzun süren kanama nedeniyle kansızlık 
  • Cinsel ilişki ile ağrı oluşması
  • Karın alt kısmında ağrı, yanma ve dolgunluk hissi
  • Sık idrara çıkma (büyük miyomların idrar torbasına bası yapması sonucu)
  • Kabızlık (büyük miyomların kalın bağırsağa bası yapması sonucu)

Nasıl tanı koyarız?

Miyomlar bazen yaptığı şikayetler nedeniyle araştırılırken kadın doğum uzmanını yaptığı muayene ile ya da rahim ultrason incelemesi sırasında saptanırlar.

Bazen de herhangi bir sebeple yapılan ultrason, tomografi ya da emar görüntüleme ile tesadüfen bulunurlar. Ultrason inceleme tanı da en sık kullanılan yöntemdir. Ancak küçük miyomları göremeyebilir. Manyetik rezonans görüntüleme yöntemi (emar ya da MR görüntüleme) miyomları değerlendirmede en iyi tanı yöntemidir.

 

Resimlerde emar (MR) görüntülemede miyomlar çok net olarak görüntülenir. MR ile miyom sayısı ve boyutları ultrasona göre çok daha doğru olarak söylenebilir. Miyom embolizasyonu sonrası da küçülme ya da yok olma oranları MR ile daha kesin anlaşılır.  

Miyom embolizasyonu nedir?

Rahim miyomunda tedaviler nelerdir?   

Rahim miyomların çok değişik tedavi yöntemleri vardır. Bu hastalık öncelikle kadın doğum uzmanlarının uğraştığı bir hastalıktır. 

Eğer kitleler fazla büyümüyor, yakınma oluşturmuyorsa ve hastanın yaşı menapoza yakınsa miyomlar için herhangi bir tedavi gerekmeyebilir.

Çünkü menapozda östrojen hormonu etkisi azaldığı için genellikle küçülür ve bazen kaybolur. 

Hastaların önemli bir kısmında ağrı, sık idrara çıkma, adet kanamasında artma ve kansızlık gibi şikayetler vardır ve tedavi gerektirir.

Tedavi kararı verilirken miyomların sayısı, büyüklüğü ve büyüme eğilimi (önceden küçüktü şimdi daha büyüyor gibi), hastanın yaşı gibi değişik faktörler de göz önüne alınmalıdır.

Rahim miyomlarında hormon tedavisi

Bu tedavide, hastaya hormon verilerek menapoza girmesi sağlanır. Böylece, miyomlarda küçülme ve miyomu besleyen damarlarda incelme olabilir. Ancak hormon tedavisi kesildiğinde, kitleler hızla büyürler ve damarları da hızla eski haline döner. Ayrıca kullanılan hormon ilaçları uzun süre kullanılırsa, hastada kemik erimesi görülebilir.

Miyomun ameliyatla çıkarılması (miyomektomi)

Genel anestezi altında rahimdeki miyomların ameliyatla çıkarılmasıdır. Bu şekilde, ameliyatsız rahim alınmadan tedavi sağlar. Böylece özellikle genç bayanlarda doğurganlık korunabilir. Miyomektomi, genellikle karından açık ameliyat şeklinde yapılır, ancak kapalı ameliyat yöntemleri de vardır

Rahimde çok sayıda miyom tümörü olan hastalarda, miyomektomi ameliyatı daha uzun sürer, kan kaybı daha fazla olur ve ameliyattan sonra ağrı ve diğer komplikasyonlara daha fazla rastlanır. Ameliyattan sonra hastanede kalış süresi histerektomiden bile fazla olabilir. Çok sayıda tümörü olan hastalarda, ameliyatla tüm tümörleri temizlemek güç olabilir, ayrıca hangi tümörün hasta şikayetlerine yol açtığını saptamak da zorlaşır. Bu nedenle bu tür hastalarda, ameliyat başarıyla yapılsa bile hastaların yaklaşık %20-25 inde hasta şikayetleri tekrarlar ve ikinci bir ameliyat (genellikle histerektomi) gerekebilir.

Miyomlarla birlikte rahimin ameliyatla çıkarılması (histerektomi)

Genel anestezi altında rahimin tümü ameliyatla dışarı alınır. Hasta eğer 40 yaşın üzerindeyse, genellikle yumurtalıkların da alınması tercih edilmektedir. Genellikle, çok sayıda miyomu olan, menapoza girmiş ya da artık hiçbir şekilde hamilelik istemeyen hastalarda uygulanır.

Miyom embolizasyonu

Embolizasyon kelime olarak "anjiyografi ile bir damarın tıkanması" işlemidir. Miyom embolizasyonu anjiyografi ile rahimi besleyen damarları tıkayarak miyomların küçülmesini sağlayan ameliyatsız ve oldukça etkili bir tedavidir.  Rahim miyomlarını besleyen çok fazla kan damarı vardır. Bu damarın anjiyo ile tıkanması bu miyomların beslenmelerini engeller. Beslenemeyen miyomlar önce küçülür sonra bazıları tamamen yok olurlar. Bu arada rahim dokusu zarar görmez çünkü rahim damarları tıkandığı anda rahim dokusu çevre diğer damarlardan beslenmeye devam eder. Bu tedavi 25 yıldan uzun süreden beri kullanılan bir yöntemidir. En fazla Amerika'da yapılır. Emniyetli ve etkili olduğu kanıtlanmıştır.  

Tedavi bir anjiyo tedavisidir. Narkoz gerekmez. Ancak hastanın hiç ağrı hissetmemesi, korku ve endişe duymaması için damardan rahatlatıcı ve ağrı kesici ilaçlar yapılır.

Kasıktan ya da koldan damar girim yapılır. İnce plastik bir kateter (ince bir plastik hortum ya da tüp) ile rahmi besleyen atardamarlara girilir ve bu damarlar tıkayıcı tanecikler ile tıkanır.

Damarları tıkanan miyomlar beslenemezler ve küçülmeye başlarlar. Küçülünce ya da kaybolunca ağrı ve kanama gibi şikayetler kaybolur ya da belirgin olarak azalır. 

Tıkama işlemi 45 dakikada biter. Oldukça konforludur. Bıçak (neşter) izi de yoktur. İşlemden sonra ağrı olabilir. Bu nedenle hastalar genellikle bir gün hastanede yatırılarak ağrı kontrolü yapılır ve bir gün sonra evlerine gönderilir.

Anjiyo ile embolizasyonu işlemi 

Bu tıkanma rahime zarar vermez çünkü rahim gibi dokular bir anda bir çok yerden beslenebilir. 

Miyom embolizasyonu hangi hastalara uygulanabilir?

Miyom embolizasyonu ameliyat gerektiren tüm miyom tedavisinde kullanılabilir. Ancak genellikle şu hastalarda tercih edilir:

  • Miyomlar için ameliyat gerekir ancak ameliyat hasta için risklidir.
  • Hasta ameliyat olmak istemeyebilir.
  • Ameliyatla rahmin tümünün alınması gerekir. Ancak hasta erken menapoz yapacağı için rahmini kaybetmek istemeyebilir.
  • Hasta daha önce bir ya da bir kaç kere miyom ameliyatı olmuştur ancak miyomlar tekrarlamıştır.

Miyom embolizasyonunun ameliyata göre avantajları

1. Anjiyo tedavisi sonrası hastanede kalış süresi daha kısadır.

2. Hastaların normal hayata ve işe dönme süresi daha kısadır

3. Tedavi sırası olabilecek riskler daha azdır.

Miyom embolizasyonunun ameliyata göre dezavantajları

1. Miyom embolizasyonu sonrası 1-2 yıl içinde ek embolizasyon ve bazen ameliyat gerektirebilir. Bu her on hastanın 1'inde görülür. 

Embolizasyon, rahim miyomlarının tedavisinde özellikle 2000'li yıllarda gittikçe daha sık olarak kullanılan bir yöntemdir. En önemli avantajları, lokal anestezi yardımıyla bir "anjiyo" işlemiyle yapılması, herhangi bir ameliyat kesisi olmaması ve hastaların çoğunun ertesi gün hastaneden ayrılabilmesidir. Ancak her yöntem gibi embolizasyon tedavisi de "doğru seçilmiş" hastalara uygulandığı zaman başarılıdır ve bu seçim için mutlaka bu konuda deneyimli bir girişimsel radyoloji uzmanından fikir alınmalıdır.