Anjiyografi tedavisinde yeni yöntemler

Bacak damarlarında tıkanmadan bahsettiğimizde aslında çoğu hastada sadece daralma vardır. Daralma tam tıkanma değildir. Kan damarın içinde kısmen geçebilmektedir. Yani damar daralmıştır ancak bir kısmı açıktır. Bu damar hastada şikayet oluşturuyor ve açılması gerekiyorsa anjiyografi ile açmak çok kolaydır.

Damarda gerçekten tam tıkanma varsa bu biraz daha farklıdır. Damarın tamamı kapanmıştır. İçinde hiç kan akımı yoktur. He m daralmada hem de tıkanmada vücut var olan yan damarların ya da yedek damarların genişlemesine yol açar ve  tıkanmadan dolayı kan alamayan bölgeye biraz kan götürür. Ancak bu kan hiç bir zaman o damarın açık hali kadar yeterli olmaz. Bundan dolayı da şikayet oluşturur.

Damar tam olarak tıkanmışsa ve açılması gerekiyorsa ne yapılabilir. Tam tıkanmalarda anjiyografi ile tedavi daha zordur ve çoğu merkezde bu yapılamaz. Bu nedenle sadece ameliyat tedavisinin mümkün olduğu belirtilir. Ancak hemen her tıkanıklığın anjiyografi ile açılma şansı vardır. Bu her tıkanıklığın mutlaka açılabileceği anlamına gelmez.

Son 10 yılda anjiyografi ile damar açmada bir çok yöntem ve teknolojik yenilik olmuştur. Bunların en önemlileri tam tıkalı damarların açılması ile ilgilidir. Bu yöntemler tamamen tıkanmış damarın içinden geçilmesini ve burada bir tünel açılmasını sağlayan cihazlardır. Bu yenilikleri ile eskiden açılamayan tam tıkanmaların bir çoğu açılabilir hale gelmiştir.

Teknolojik yenilikler dışında anjiyo yöntemleri de değişmeye başlamıştır. Eğer tıkanıklık bir tek birim yerinden açılamazsa (genellikle anjiyolar kasık ya da kol atardamarından girilerek yapılır) damara uyluk ortasından, diz arkası damarlarından ve hatta ayak bileği damarlarında girilerek açılamayan o damarların açılma şansı olmaktadır. Özellikle ayak bileğinden yapılan anjiyolar dünyada yenidir ve bu sayede açılamayan damarların %80-90'ı açılabilir hale gelmektedir. Merkezimizde tüm bu yeni teknoloji ve yöntemler kullanılabilmektedir. 

Tecrübe ile birlikte bu yöntemlerin kullanılması kasık üstü bacak damar tıkanıklığı ve uyluk atardamar tıkanıklığının açılmasında başarı oranlarını %100’e yaklaştırmaktadır. Hala en sorunlu alan diz altı damarlarıdır. Burada da başarı oranları %50-60’lardan %90’lara yükselmiştir.  

Ancak ülkemizde en önemli eksikliklerden birisi tıkanmayı normal yöntemlerle bile açabilecek merkez sayısının çok az olmasıdır. Hala normal standart anjiyografi ya da ameliyatla açılabilecek damarlarda dahi hastaya sunulan imkanlar kısıtlıdır. Yeni yöntem ve teknolojilerden haberdar olamayan doktorlarımızın da bu hastalara “size yapılabilecek başka bir yöntem yok” diyebilmektedir. Burada bizim bu yeni yöntemleri doktorlarımıza duyuramamak gibi bir eksiğimiz vardır.

Anjiyografi tedavisinde yeni yöntem ve teknolojiler bir grup hasta için umut olmuştur: 

1. Uzun süreden beri bacak damar tıkanması olan hastalar

2. Daha önce anjiyografi ile ya da ameliyatla damarı açılan ancak tekrar tıkandığı için artık yapılabilecek bir şey yok denen hastalar.

3. Anjiyografi ile ya da ameliyatla damarın açılması mümkün değil denen hastalar.

4. Ameliyat önerilen ancak ameliyattan korkan ve ameliyat olmak istemeyen hastalar.

Yeni yöntem ve teknolojiler deneyim ile birleşince bu tür hastalarda damarların anjiyografi ile açılmasını mümkün kılabilir. Merkezimiz bu konuda ülkenin en deneyimli merkezlerindendir. Bu nedenle daha önce denenmesine rağmen açılamayan bacak damar tıkanması başarıyla açılabilmektedir.

Damar tıkanıklığında açılması en zor damarlar Burger hastalarındaki tıkanmalar (Burger hastalığı başlığında daha detaylı bilgi verilmiştir), ameliyatla yeni bir damar oluşturulan ancak tekrar tıkanan hastalar ve daha önce anjiyografi ile stent takılan ancak stenti tıkanan hastalardır.  Bu hastalar diğer gruptan biraz daha farklılık gösterir ancak bu hasta grubunda anjiyografik yeni yöntemlerle tıkalı damarların açılma oranları yüksektir.

Damarların açıldıktan sonra uzun süre açık kalması ayrı bir konudur. Bu açık kalma işlem sırasındaki başarı, hangi bölge damarlarının açıldığı, bünyenin cevabı ve kullanılan açma yöntemine göre (balon, stent, ilaçlı balon, damar tıraşlama gibi) değişiklik gösterir.

Bacak damar tıkanmalarının açılmasında temel yöntemler balon ve stentle damarların açılmasıdır. Son yıllarda damarda pıhtı varsa bunu temizleyen trombektomi yöntemi, damar duvarındaki kalınlaşmayı doğrudan tıraşlayarak açan aterektomi (damar tıraşlama) yöntemi, ilaçlı balon ve ilaçlı stentler damarların daha kolay açılmasını ve daha uzun süre açık kalmasını sağlamaktadır. İyi bir anjiyografi merkezinde tüm bu yöntemlerin kullanılabilmesi önemlidir. Merkezimiz bu konuda bir çok yeniliğin ilk kullanıldığı merkezlerden birisidir.