Anjiyo ile damar tedavisi

Anjiyografi damar tıkanıklığı açılmasında dünyada en sık kullanılan yöntemdir. Bunun dışındaki en önemli yöntem ameliyattır. 

Anjiyo ile damar açmanın ameliyata göre avantajları?

  • Anjiyografi ile damar tıkanıklığını açmanın en önemli avantajı işlemin hata için kolay ve konforlu olmasıdır
  • Anjiyoda ameliyat kesisine ihtiyaç olmaz, yani herhangi bir yer kesilerek girilmez.
  • Narkoz kullanılmaz. Ağrı kesme, endişe giderme işlemi çok daha kolay ve emniyetli yolla yapılabilir. 
  • Hastanede kalış süresi çok daha kısadır (genellikle aynı gün eve dönebiliriz) 
  • Normal hayata dönüş süresi çok daha kısadır (genelikle bir gün sonra normal hayatımıza dönebiliriz)
  • İşlem riskleri özellikle ciddi riskleri ameliyata göre daha azdır
  • Tekrar tıkanma olduğunda tedavi işlemin tekrarlanması daha kolaydır.

Bunun yanında ameliyatın da çok öneml avantajları vardır. Bunlar inde en önemlisi özellikle kasık altındaki yani uyluk, diz ve diz altı damarlarında eğer doğal damar kullanılarak by pass yapılırsa açılan damarın daha uzun süre açık gitmesini sağlamasıdır. 

Tıkalı damarın açılmasından önce her damarın açılmasının gerekmediği bilinmelidir. Bazı durumlarda damar tıkalıdır ancak açılmasına gerek yoktur. Eğe rdamar tıkanması günlük yaşantımızı fazla etkilemiyor ve ilerde de sorun yaratmayacaksa açılmayabilir. Bazen sigara bırakma, ilaç ve egzersiz tedavisi ile şikayetlerimiz çok rahatlayabilir.   

Tıkalı damarın anjiyo ile açılmasına karar verildiyse damar açmak için kullanılan 3 yöntem vardır;

Balon ile damar tıkanıklığı tedavisi

Balon  dünyada damar tıkanıklığında ilk ve en sık kullanılan yöntemdir. Damar tıkanmalarında balon tedavisi, anjiyografi sırasında damardaki bir darlığı ya da tıkanmayı gidermek için kullanılan bir tedavi türüdür. Damar darlıklarının açılmasında dünyada kullanılan ilk yöntemdir ve hala çok yoğun ve etkili bir şekilde kullanılmaktadır.

Son 10 yılda balon teknolojisi oldukça gelişti. Eskiden balon yapılamayan çok ince damarlara bile çok ince balonlarla girerek damarı açma şansı oluştu. 10 sene önce diz altındaki küçük damarlara kullanılan özellikli ince balonlar çok azdı. Günümüzde çok ince damarlar için bile kullanılabilen balonlar üretilmektedir. Bu özellikle diyabet (şeker) hastalarında gelişen damar tıkanmaları için önemlidir. Çünkü şeker hastalarında yıllar içinde oluşabilen damar tıkanmaları genellikle diz altındaki küçük damarlardır. Günümüzde şeker hastalarında diz altındaki küçük damar tıkanmalarını balonlarla açmak çok daha kolaydır.  

Bazı durumda balon damarı açmada yetersiz kalabilir ve stent yerleştirmek gerekebilir. Stent tedavisi bölümünde daha detaylı bilgi alabilirsiniz.

Balonların en önemli avantajı damarların içinde bir şey bırakılmamasıdır. Balon tedavisi yapılır ve balon dışarı çıkarılır. Damar darlığında ya da tıkanmasında tekrarlama olduğunda o damar kolaylıkla tekrar açılabili

Balonla damar tıkanıklığı tedavisi

   Resim: Solda daralmış bir damar, ortada damarın içine anjiyo ile bir balon yerleştirilerek damarın genişletilmesi gösterilmiş. Sağ tarafta damarın balonla genişletme sonrası genişlemiş ve açılmış hali görülüyor. 

İlaçlı balonla damar tıkanıklığı tedavisi

İlaçlı balon ya da ilaç kaplı balonlar son yıllarda geliştirilen bir teknolojidir. Görünümleri diğer balonlarla aynıdır. Balonların dış yüzeyine özel bir ilaç kaplanır. Damar genişletildiğinde bu ilaç hastalıklı olan damara geçer (nüfuz eder). Tedavi sonrasında bu ilacın tekrar daralmayı engellemesi ya da geciktirmesi beklenir.

Kalp dışındaki damarlarda Girişimsel Radyoloji Uzmanları tarafından uygulanan bu yöntem, şu anda sadece uyluk atardamarı (yüzeyel femoral arter) ve diz altındaki atardamarlar için var. Ülkemizde de kullanılmaktadır. 

Stent ve ilaçlı stent

Stentler kasık, diz ve dirsek gibi oynak eklemler üzerindeki damarlarda pek kullanılmaz. Bunun dışında hemen her damarda kullanılabilir. İlaçlı stent kullanımı daha kısıtlıdır. Damara yerleştirilen stent metal kafes şeklinde yapay damar olarak kullanılabilen bir tedavi aracıdır. Damarların darlık ya da tıkanıklıklarında kullanılır. Dar ya da tıkalı damara girildikten sonra metal kafes şeklindeki bu yapı açılarak damarın darlık ya da tıkanıklığının giderilmesi sağlanır. Şu anda kalp damarları için sıklıkla kullanılan ilaç kaplı ya da ilaç salan stentler, bacak damarlarında henüz yenidir ve genellikle uyluk ve bacak damarlarında kullanılır. 
İlaçlı stent ya da ilaç kaplı stent Normal stentler belli hastalarda belli bir süre sonra tıkanabilir. İlaçlı stent bu tıkanmayı engellemek ya da geciktirmek için kullanılır. İlaç stentin üzerine eklenmiştir. 
-

Damara stent yerleştirilerek tedavi Stent ile damar nasıl açılır? Resimde solda daralmış bir damara anjiyo ile bir stent yerleştirilmiş. Stent balonla genişletilir ve tam olarak damara uyar. Sağda damarın son açılmış hali görülüyor. Stent hayat boyu bu damar içinde kalacaktır. 

Damar tıraşlama

Bu yöntem genellikle bacak damarlarında kullanılır. Boyun, beyin böbrek damarı gibi damarlarda kullanılmaz. 

Yöntemin temeli damar tıkanmasına yol açan yapıların tıraşlanarak dışarı alınmasıdır. 

-

damar tıraşlama yöntemi (aterektomi)Resim: Damar tıraşlama ile damarın açılması. Solda sarı renkte gördüğümüz damarı daraltan ya da tıkayan aterom plağı ya da kireçlenmedir. Tıraşlama yani aterektomi yöntemi ile damar içindeki bu fazlalık tıraşlanarak giderilir. Damarın iç çapı genişler ve kanın daha rahat akması sağlanır. 

Girişimsel radyoloji merkezimizde kalp damarları dışındaki atardamar darlık ve tıkanıklıklarının tedavisi yapılabilmektedir. Kalp damar sorunları ile kardiyoloji uzmanlarımız ilgilenmektedir. 

Anjiyo ile bacak damarı nasıl açılır?    

  • Öncelikle hasta tüm yönleriyle değerlendirilmiş, gerekli kan testleri alınmış ve damar filmleri incelenmiş ve bunun sonucunda bir anjiyo tedavi planı yapılmıştır. 
  • Anjiyonun rahat ve ağrısız geçmesi gerekir. Tüm anjiyolarda iğne girim yeri mutlaka uyuşturulur (lokal anestezi). Ancak hastalarımızın korku, endişe ve gerginliğini gidermek ve işlemi tamamen konforlu bir hale getirmek ve gerekirse hastamızı tüm işlem boyunca uyutmak için merkezimizde her hastaya damardan ağrı kesici ve rahatlatıcı ilaçlar verilir. Bu anjiyonun en önemli basamaklarından biridir. 
  • Anjiyografi genel olarak kasık ya da kol damarından yapılır. Girişimsel Radyoloji merkezimizde tedavi başarısını artıracak tüm ek yöntemler (diz arkası ya da ayak bileği bölgesinden anjiyo) yapılabilmektedir.
  • Anjiyo başladığında öncelikle istenen damarların filmleri çekilir ve tedavi planına son şekli verilir. Damarı açmak için balon, stent ya da damar tıraşlama yöntemleri kullanılır. Her hastada ve her farklı damar bölgesinde farklı bir yöntem kullanılır. Her biri farklı hastalarda ve farklı damarlarda en iyidir. 
  • Damarı açmak kadar çok uzun süre açık kalmasını sağlamak da önemlidir. 
  • Damar tıraşlama (aterektomi) yöntemi şu an bacak damar tıkanıklığında kullanılabilmektedir. Şah damarı, böbrek damarı, kol damarı gibi damar tıkanıklığında henüz kullanımı yoktur.
  • Günümüzde anjiyo tedavi yöntemleri çok gelişmiştir. 10-15 sene öncesine kadar hiç bir şekilde açılamaz denen çok ince ve küçük damarların da açılma şansı vardır. 
  • Bir çok merkezde hala bir çok damar tıkanıklığı açılmayabilir. Bu o damarların açılamayacağı anlamına gelmez. Her zaman bir üst merkez olacaktır.
  • Bazı damarların anjiyo ile açılması değil ameliyatla açılması daha iyidir. Bu durumda anjiyo daha kolay olsa ya da damarı açabilse de ameliyat önerilir.
  • Damar tıkanıklığı olan hastalar asla sigara içmemelidir. Sigara mutlaka bırakılmalıdır.  
  • Anjiyo girim yeri (kasık ya da kol) ya 15 dakika parmaklarla basılarak ya da özel damar kapama yöntemleri ile kapatılır. Merkezimizde genellikle damar kapama cihazları kullanılır. Bu hasta için daha konforlu ve güvenlidir. 
  • Hasta 4 saat yatak istirahatinden sonra evine gönderilir. Bu süre girim yerinin tam iyileşmesi için vücudun gerektirdiği zamandır. 
  • O gün banyo yapılmaması daha uygundur. Bunun dışında bir kısıtlama yoktur. Hastamız evde yürüyebilir. Kendi özel rejimi yoksa her şey yiyebilir ya da içebilir. Bir gün sonra normal hayatına döner. 

Bu yöntemler genel olarak tüm anjiyo işlemlerinde benzerdir. Ancak kalp anjiyosunda ya da şah damarı anjiyosunda stent ile damar açma yapılırsa hasta genellikle 1 gece yoğun bakımda tutulabilir. Ek ilaç tedavisi verilebilir.

Bazı merkezlerde girim yerine kum torbası uygulanabilir. Bazı merkezlerde yatak istirahati dana uzun sürebilir. Bazı merkezler damardan ağrı kesme ya da rahatlatma ilaçları kullanmayabilir, sadece girim yerini uyuşturarak (lokal anestezi) bu işlemleri yapabilir. Bunlar her merkezin kendi küçük kurallarıdır. 

Eğer bacak damarlarını anjiyo ile açmışsak tedavi sonrası hastanın bacakla ilgili yürüme ağrısı tamamen ya da büyük ölçüde geçmelidir. Eğer tedavi ayak yaraları için yapılmışsa yara iyileşmesi başarılı bir tedaviye rağmen uzun sürebilir. 

Anjiyografi ile damar açma yöntemleri ilgili başlıklarda (balon ve ilaçlı balon, stent ve ilaçlı stent ve aterektomi ya da damar tıraşlama yöntemi) şemalar yardımıyla geniş olarak anlatılmıştır. Bu sayfaları inceleyebilirsiniz.